Odliczenie składek ZUS społecznych od dochodu (przychodu) z działalności gospodarczej dostarcza przedsiębiorcom wielu różnych problemów. Odliczenia można, bowiem dokonać na bieżąco, ale także w kolejnych miesiącach bieżącego roku podatkowego. Odliczenia można dokonać w składanym zeznaniu rocznym. W końcu odliczenia można dokonać nawet, gdy podatnik to wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., jednakże pod pewnym warunkiem.
Wobec tego, w jaki sposób prawidłowo i korzystnie dokonywać odliczenia składek ZUS społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej?
|
Spis treści:
- Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne a różne źródła przychodu
- Odliczanie składek ZUS społecznych – skala podatkowa, podatek liniowy
- Odliczanie składek ZUS społecznych – ryczałt ewidencjonowany
|
Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne a różne źródła przychodu
Jak mówi art. 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 zwanej dalej ustawą o SUS) obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają m.in. osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby fizyczne z nimi współpracujące (poza przedsiębiorcami korzystającymi z ulgi na start w ZUS). Obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają również osoby fizyczne, które zawarły umowę o pracę czy umowę zlecenie.
Przykładowo umowa o dzieło nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, chyba że jest zawarta z tym samym pracodawcą, z którym osoba fizyczna posiada już umowę o pracę. Jak widać osoba fizyczna może osiągać przychody z różnych źródeł z tytułu, których będzie podlegać ubezpieczeniom społecznym (chodzi o składki ZUS emerytalne, rentowe, chorobowe niekiedy będzie obowiązkowe a niekiedy dobrowolne, wypadkowe).
W okresie składania zeznań rocznych wiele osób fizycznych zastanawia się, czy może odliczyć wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne, którym podlegała w ubiegłym roku. Kolejna sprawa dotyczy zaległości składkowych. Czy podatnik ma możliwość odliczenia zaległych składki ZUS społecznych?
Odliczanie składek ZUS społecznych – skala podatkowa, podatek liniowy
Osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność na gruncie podlegania pod ubezpieczenia społeczne i zdrowotne to:
- osoby fizyczne samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą,
- osoby fizyczne będące wspólnikami spółek osobowych – spółka cywilna, partnerska, jawna,
- wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
- wspólnik spółki komandytowej,
- akcjonariusz prostej spółki akcyjnej wnoszący do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług,
- komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej.
Jedną z ww. grup są osoby fizyczne:
- samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą,
- prowadzące działalność, jako wspólnicy spółek cywilnych, jawnych, partnerskich (nawet, gdy jeden ze wspólników to osoba prawna)
- które stosują (mają prawo stosować) formę opodatkowania skala podatkowa albo podatek liniowy dla opodatkowania dochodów osiąganych z tej działalności.
Wymienieni przedsiębiorcy mają prawo odliczyć wszelkie zapłacone składki ZUS społeczne wynikające z prowadzonej działalności, ale także z innych źródeł przychodów. Tę zasadę należy jednak szczegółowo wyjaśnić.
|
UWAGA!
Osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność mają prawo odliczyć wyłącznie zapłacone składki ZUS społeczne. Naliczone, lecz niezapłacone składki ZUS społeczne nie podlegają odliczeniu. |
Osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność, z której dochody opodatkowują skalą podatkową mają prawo w zeznaniu rocznym PIT-36 składanym za 2025r. odliczyć od łącznego dochodu:
- zapłacone w 2025r. za siebie składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe z tytułu prowadzonej działalności,
- zapłacone w 2025r. za osoby współpracujące w działalności podatnika składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe,
- zapłacone w 2025r. przez innych płatników składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe (chodzi o sytuację, w której przedsiębiorca posiadał umowę o pracę, umowę zlecenie, kontrakt menedżerski i inne umowy, z tytułu, których płatnik składek, który zatrudniał przedsiębiorcę opłacał składki ZUS społeczne.
|
UWAGA!
Podatnik ma możliwość odliczenia od dochodu (przychodu) w danym roku podatkowym zapłaconych składek ZUS za okresy bieżące, ale i za okresy zaległe. |
Dodatkowo warto zwrócić uwagę na poniższe.
|
UWAGA!
Zeznanie roczne PIT-36 dotyczy rozliczenia wszelkich dochodów opodatkowanych skalą podatkową.
Zapłacone składki ZUS społeczne od dochodów opodatkowanych skalą podatkową podlegają odliczeniu od łącznego dochodu (z tytułu prowadzonej działalności i z tytułu uzyskiwania pozostałych dochodów) opodatkowanego skalą podatkową w zeznaniu rocznym PIT-36. |
Także osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność, z której dochody opodatkowują podatkiem liniowym mają prawo w zeznaniu rocznym PIT-36L składanym za 2025r. odliczyć od łącznego dochodu:
- zapłacone w 2025r. za siebie składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe z tytułu prowadzonej działalności,
- zapłacone w 2025r. za osoby współpracujące w działalności podatnika składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe.
Jeżeli przedsiębiorcy stosujący podatek liniowy osiągają jeszcze inne dochody opodatkowane skalą podatkową to, aby odliczyć składki ZUS społeczne od tych dochodów muszą złożyć zeznanie roczne PIT-37 (składki ZUS społeczne nalicza i odprowadza inny płatnik – pracodawca) albo PIT-36 (składki ZUS społeczne nalicza i odprowadza samodzielnie przedsiębiorca albo inny płatnik – pracodawca).
Warto podkreślić, że jeżeli podatnik w roku podatkowym zapomniał bądź nie odliczył w pełnej wysokości składek ZUS społecznych za poprzedni miesiąc (lub miesiące, lub lata) to może tego dokonać w kolejnych miesiącach danego roku podatkowego. Jeżeli natomiast rok już minął i zostało złożone zeznanie roczne PIT wówczas ma prawo do złożenia korekty tego zeznania i odliczenia w nim wszystkich zapłaconych w poprzednim roku składek ZUS społecznych. Jeżeli mowa o składkach ZUS za pracowników to pracodawca ujmuje je bezpośrednio w kosztach uzyskania przychodów w swojej firmie w dacie zapłaty albo na koniec okresu, za które są należne, jeżeli opłacił je terminowo.
Odliczanie składek ZUS społecznych – ryczałt ewidencjonowany
Osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność, z której przychody opodatkowują ryczałtem ewidencjonowanym mają prawo w zeznaniu rocznym PIT-28 składanym za 2025r. odliczyć od przychodu opodatkowanego ryczałtem:
- zapłacone w 2025r. za siebie składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe,
- zapłacone w 2025r. za osoby współpracujące składki ZUS społeczne bieżące i za lata ubiegłe.
|
UWAGA!
Podatnik ma możliwość odliczenia od dochodu (przychodu) w danym roku podatkowym zapłaconych składek ZUS za okresy bieżące, ale i za okresy zaległe. |
Dla przypomnienia ryczałt ewidencjonowany mogą wybrać osoby fizyczne:
- samodzielnie prowadzące pozarolniczą działalność,
- prowadzące działalność, jako wspólnik spółki cywilnej osób fizycznych (wszyscy wspólnicy w spółce to osoby fizyczne, które wybrały ryczałt),
- prowadzące działalność, jako wspólnik spółki jawnej osób fizycznych (wszyscy wspólnicy w spółce to osoby fizyczne, które wybrały ryczałt).
Z ryczałtu jako formy opodatkowania przychodów z działalności nie mogą skorzystać osoby fizyczne prowadzące spółkę partnerską jak i osoby fizyczne będące wspólnikami pozostałych typów spółek.
|
UWAGA!
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie ma możliwości odliczenia w zeznaniu rocznym, ale i na bieżąco składek ZUS społecznych:
- ujętych już w kosztach uzyskania przychodów,
- obliczanych od dochodu (przychodu) zwolnionego z podatku dochodowego od osób fizycznych,
- obliczanych od dochodu (przychodu), od którego zaniechano poboru podatku,
- zwróconych podatnikowi w jakiejkolwiek formie (dotacja, subwencja, zwrot wydatków, itp.).
|
Tutaj podobnie jak, powyżej, gdy podatnik w roku podatkowym zapomniał bądź nie odliczył w pełnej wysokości składek ZUS społecznych za poprzedni miesiąc (lub miesiące, lub lata) to może tego dokonać w kolejnych miesiącach danego roku podatkowego. Jeżeli natomiast rok już minął i zostało złożone zeznanie roczne PIT wówczas ma prawo do złożenia korekty tego zeznania i odliczenia w nim wszystkich zapłaconych w poprzednim roku składek ZUS społecznych.
Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej istotnej rzeczy. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o SUS składki ZUS społeczne w wysokości takiej samej jak przedsiębiorca prowadzący samodzielnie działalność (jednoosobową) opłaca również wspólnik jednoosobowej spółki z o.o.
Czy możliwe jest odliczenie tych składek ZUS?
Tak. Podatnik może odliczyć składki ZUS społeczne, które opłaca z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. Musi jednak uzyskiwać przychód (dochód), od którego odliczy te składki ZUS. Dokona jednak tego dopiero na etapie składania zeznania rocznego PIT-36 (skala podatkowa, podatek odprowadza podatnik) lub PIT-37 (skala podatkowa, podatek odprowadza płatnik) lub PIT-36L (podatek liniowy) lub PIT-28 (ryczałt).
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199)
Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).
Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).
Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
