Metoda kasowa jest nową metodą rozliczania kosztów i przychodów osób fizycznych w prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
W 2026 roku nastąpiły niewielkie, ale jednak istotne zmiany. Dzięki nim większe grono przedsiębiorców będzie miało dostęp do tej metody.
|
Spis treści:
- Metody rozliczania przychodów i kosztów uzyskania przychodów w PIT w działalności gospodarczej
- Metoda kasowa w podatku dochodowym od osób fizycznych w 2026 roku
|
Metody rozliczania przychodów i kosztów uzyskania przychodów w PIT w działalności gospodarczej
Ustawodawca przewidział dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, stosujących ewidencję PKPiR (podatek liniowy, skala podatkowa) trzy metody rozliczania przychodów i kosztów z działalności na gruncie ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym:
- metodę memoriałową,
- metodę uproszczoną,
- metodę kasową.
|
UWAGA!
Wybrana przez podatnika metoda rozliczania przychodów i kosztów z działalności musi być stosowana przez cały dany rok podatkowy. Nie ma możliwości jej zmiany w trakcie trwania roku podatkowego.
Dopiero od nowego roku podatnik może zmienić ww. metodę i to bez konieczności zawiadamiania o tym fakcie właściwego urzędu skarbowego. |
Metoda memoriałowa polega na wyodrębnieniu kosztów odnoszących się do jednego roku podatkowego. Metoda ta przede wszystkim wymaga od podatnika dokonania podziału kosztów na dwa rodzaje wydatków:
- bezpośrednio związane z przychodem - to wydatki, które są bezpośrednio związane z osiąganym przychodem np. materiały do wytworzenia produktów, usług, nabyte towary handlowe na sprzedaż, wydatki nierozerwalnie związane ze świadczonymi usługami, koszty te podatnik musi ująć w roku podatkowym (w dacie), w którym zostały uzyskane przychody dotyczące tych kosztów,
- pośrednio związane z przychodem - to takie, których nie można przypisać do konkretnego przychodu, ale poniesienie ich jest konieczne w toku prowadzonej działalności gospodarczej (np. koszty usług telekomunikacyjnych, opłat bankowych, polis ubezpieczeniowych, najmu lokalu i wiele innych, koszty te podatnik ujmuje w dacie poniesienia wydatku (w sytuacji, gdy koszt pośredni dotyczy więcej niż jednego roku podatkowego np. polisy ubezpieczeniowe - podatnik ujmuje go w kwocie odpowiadającej proporcji do okresu, którego dotyczy).
|
UWAGA!
Koszty bezpośrednie dotyczące danego roku poniesione do dnia złożenia zeznania rocznego ujmuje się jeszcze do roku, którego dotyczą.
Jeżeli jednak zostaną poniesione już po dacie złożenia zeznania rocznego, wówczas powinny być już ujęte w roku następnym (roku, w którym zostało złożone zeznania roczne). |
Istnieją wydatki, które ujmuje się w kosztach uzyskania przychodu w dacie ich zapłaty, takie jak m.in. wynagrodzenia wypłacone z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło, zapłacone składki ZUS przedsiębiorcy, zapłacone odsetki od kredytu firmowego lub przeznaczonego na cele działalności gospodarczej oraz inne wydatki rozliczane kasowo.
Regulacje odnoszące się do metody memoriałowej ustawodawca zawarł w art. 22 ust. 5 do 5c ustawy o PDOF oraz w art. 22 ust. 6 ustawy o PDOF.
Natomiast w metodzie uproszczonej podatnik ujmuje koszty tylko w roku (w dacie) ich poniesienia, czyli w dacie wystawienia dokumentu kosztowego. Mówi o tym art. 22 ust. 4 ustawy o PDOF. Zatem koszty w metodzie uproszczonej nie są dzielone na bezpośrednie i pośrednie.
|
UWAGA!
Zarówno w metodzie uproszczonej jak i memoriałowej dniem poniesienia kosztu w PKPiR jest dzień wystawienia dokumentu. |
Metoda kasowa w podatku dochodowym od osób fizycznych w 2026 roku
W nawiązaniu do art. 14c ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 zwanej dalej ustawą o PDOF):
- podatnik prowadzący działalność (kontynuujący działalność), albo
- podatnik rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej
- osiągający przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie stosuje metodę kasową rozliczania przychodów, jeżeli łącznie będą spełnione poniższe warunki.
| Kto i na jakich warunkach może skorzystać z metody kasowej w 2026 roku |
| Lp. |
Wyszczególnienie |
| 1. |
Działalność gospodarcza jest prowadzona samodzielnie (nie jako wspólnik jakiejkolwiek spółki).
Niemniej przedsiębiorca może dodatkowo prowadzić inną działalność, jako wspólnik spółki, ale to tej działalności nie zastosuje metody kasowej PIT |
| 2. |
Przychody z prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej (nowi przedsiębiorcy jak i kontynuujący w kolejnym roku działalność) w roku bezpośrednio poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty 2 000 000 zł.
Do tych przychodów nie wlicza się przychodów z innych działalności np. w formie wspólnika spółki osobowej.
W przypadku przedsiębiorstwa w spadku w przychodach uwzględnia się również przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie przez zmarłego przedsiębiorcę |
| 3. |
Przychody i koszty w działalności prowadzonej samodzielnie rozliczane przy zastosowaniu metody kasowej opodatkowane są:
- podatkiem liniowym albo
- skalą podatkową albo
- ryczałtem ewidencjonowanym (w tym wypadku metoda kasowa odnosi się jedynie do rozliczania przychodów).
Z metody kasowej PIT można korzystać także w odniesieniu do osób fizycznych prowadzących samodzielnie działalność i wykorzystujących ulgę IP BOX. |
| 4. |
Dla działalności, dla której ma być stosowana metoda kasowa nie są prowadzone księgi rachunkowe |
Metoda kasowa w podatku dochodowym od osób fizycznych w 2026 roku jest dostępna dla większej liczby podatników z uwagi na zwiększenie granicznego limitu przychodów, którego przekroczenie pozbawia prawa do tej metody.
|
UWAGA!
Metodę kasową w podatku dochodowym od osób fizycznych w 2026 roku mogą wybrać osoby fizyczne prowadzące samodzielnie działalność gospodarczą, u których przychody z tej działalności w 2025 roku, a więc bezpośrednio poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty 2 000 000 zł.
Limit przychodów został zatem zwiększony o 100% w stosunku do pierwotnie obowiązującego. |
Jak wybrać metodę kasową w 2026 roku?
|
UWAGA!
Podatnik, który chce wybrać metodę kasową w PIT musi złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze tej metody w terminie do dnia 20 lutego roku podatkowego (roku, na który wybiera tą metodę).
W przypadku podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego wybór metody kasowej musi nastąpić:
- w terminie do 20-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia działalności gospodarczej,
- w terminie do końca roku podatkowego - jeżeli rozpoczęcie działalności gospodarczej nastąpiło w grudniu roku podatkowego.
|
Metoda kasowa PIT dotyczy tylko transakcji pomiędzy przedsiębiorcami udokumentowanymi fakturami, a więc nie dotyczy transakcji, gdy nabywca to konsument.
Metoda kasowa PIT nie ma zastosowania do przychodów z odpłatnego zbycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
|
UWAGA!
Na potrzeby metody kasowej w PIT rozliczania przychodów przez uregulowanie należności rozumie się również:
- częściowe uregulowanie należności,
- wpłaty na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.
|
Podatnik stosujący metodę kasową PIT jest zobligowany do prowadzenia ewidencji faktur rozliczanych tą metodą (zarówno przychodów, jak i kosztów).
Na koniec warto zaznaczyć, iż nawet, gdy podatnik przekroczy w roku bieżącym limit przychodów 2 mln zł to do końca danego roku będzie mógł wciąż rozliczać przychody i koszty według reguł metody kasowej w PIT.
Natomiast od następnego roku będzie musiał zastosować metodę memoriałową albo metodę uproszczoną.
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).
Ustawa z dnia 29.08.1997 - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).
Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).
