Ulga dotycząca dokonanych wpłat na Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego pozwala podatnikowi odliczyć te wpłaty w zeznaniu rocznym PIT. Odliczenie może odbyć się tylko raz w roku i to do kwoty ustawowego limitu.
Co więcej podatnik musi także pamiętać o opodatkowaniu wypłaconych środków. Jak wobec tego skorzystać z tej ulgi? Na co należy zwrócić szczególną uwagę?
|
Spis treści:
- IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego
- Ulga na IKZE
- Kto może skorzystać z ulgi na IKZE
- Limity odliczeń ulgi na IKZE
- Opodatkowanie środków wypłaconych z IKZE
|
IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego
Podstawą prawną funkcjonowania Indywidualnych Kont Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) w Polsce jest ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz. U. 2026 poz. 91 zwanej dalej ustawą o IKE oraz IKZE).
|
UWAGA!
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to:
- wyodrębniony zapis w rejestrze uczestników funduszu inwestycyjnego, wyodrębniony rachunek papierów wartościowych lub inny rachunek (wyodrębniony rachunek w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym, wyodrębniony rachunek bankowy w banku, wyodrębniony rachunek IKZE w dobrowolnym funduszu emerytalnym), na którym zapisywane są instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi oraz
- rachunek pieniężny służący do obsługi takich rachunków w podmiocie prowadzącym działalność maklerską.
|
W nawiązaniu do art. 4 ust. 2 ustawy o IKE oraz IKZE oszczędzający na IKZE ma prawo do odliczenia od dochodu wpłat na IKZE na zasadach i w trybie określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli na podstawie umowy o prowadzenie IKZE gromadzi oszczędności tylko na jednym IKZE.
|
UWAGA!
Podatnik może posiadać maksymalnie jedno konto IKZE i jednocześnie jedno konto IKE.
Jeżeli jednak zdecyduje się na utworzenie więcej niż jedno konto IKE lub IKZE wówczas zostanie na niego nałożony sankcyjny podatek dochodowy w wysokości 75% od wartości zgromadzonych środków. |
Ulga na IKZE
Jak mówi art. 26 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2025 poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF) podatnik uzyskujący dochody, przychody z działalności gospodarczej, ale i dochody (przychody) spoza działalności może odliczyć od podstawy opodatkowania wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego dokonane przez podatnika w roku podatkowym, do wysokości określonej w przepisach o indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego.
Ulga na IKZE polega na obniżeniu dochodu (przychodu) podlegającego opodatkowaniu (w efekcie obniżeniu podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy) o wysokość wpłat na rachunek IKZE.
Kto może skorzystać z ulgi na IKZE
Z ulgi na IKZE mogą skorzystać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą jak i osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, które w ciągu roku dokonały wpłat na IKZE (do określonej kwoty).
W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą chodzi o działalność prowadzoną w formie:
- samodzielnie prowadzonej działalności (jednoosobowo bez pracowników, zleceniobiorców, współpracowników albo z nimi),
- wspólnika spółki cywilnej,
- wspólnika spółki jawnej (niebędącej podatnikiem CIT),
- wspólnika spółki partnerskiej.
|
UWAGA!
Wpłaty na IKZE mogą być odliczone raz w roku na etapie składania zeznania rocznego PIT w kwocie wpłaconych składek na IKZE do kwot limitu.
Nieodliczona kwota wpłat na IKZE nie przechodzi na następny rok niemniej jest sposób na naprawę tej sytuacji. |
W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą chodzi o osoby stosujące poniższe formy opodatkowania:
- skala podatkowa,
- podatek liniowy,
- ryczałt ewidencjonowany.
Z ulgi na IKZE nie mogą skorzystać natomiast podatnicy wciąż stosujący kartę podatkową jako formę opodatkowania.
Z ulgi tej nie skorzystają wspólnicy spółek sp. z o.o., komandytowych, komandytowo-akcyjnych, akcyjnych, prostych spółek akcyjnych w spółkach, w których są tymi wspólnikami. Niemniej, gdy ci wspólnicy dodatkowo prowadzą działalność opodatkowaną jedną z ww. form opodatkowania (poza kartą podatkową) albo osiągają dochody poza działalnością rozliczane zeznaniem rocznym PIT-37 (etat, zlecenie, dzieło, emerytura, renta, świadczenia chorobowe, pozostałe dochody opodatkowane skalą podatkową) wówczas będą mogli skorzystać z ulgi na IKZE.
|
UWAGA!
Wpłaty na IKZE podatnik uwzględnia w zeznaniu rocznym za rok podatkowy, w którym wpłaty te dokonał do wysokości osiągniętego dochodu (przychodu), ale nie tylko.
Drugim ogranicznikiem wysokości odliczenia są ustawowe roczne limity wpłat na IKZE. Szczegóły w dalszej części publikacji. |
Warto wspomnieć, iż osoby fizyczne, które osiągnęły w poprzednim roku jedynie przychody ze zbycia nieruchomości i praw majątkowych (składają zeznanie roczne PIT-39) albo tylko przychody ze zbycia udziałów, instrumentów finansowych (składają zeznanie roczne PIT-38) - nie skorzystają z odliczenia wpłat na IKZE.
| Odliczenie od dochodu (przychodu) wpłat dokonanych w roku podatkowym na IKZE w zeznaniu rocznym PIT |
| Podatnik |
Forma opodatkowania |
Jak odliczyć |
| Osoba fizyczna samodzielnie prowadząca działalność gospodarczą (działalność nierejestrowaną – PIT-36) |
Skala podatkowa |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE dokonanych w poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-36 |
| Podatek liniowy |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE w dokonanych poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-36L |
| Ryczałt ewidencjonowany |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE dokonanych w poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-28 |
|
Osoba fizyczna nieprowadząca działalności
|
Wszelkie dochody uzyskiwane przez tych podatników opodatkowane są w zdecydowanej większości skalą podatkową (umowa o pracę, renta, emerytura, świadczenia z ZUS, inne świadczenia) |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE dokonanych w poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-37 |
|
Osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną
|
Skala podatkowa |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE dokonanych w poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-36 |
|
Osoba fizyczna świadcząca usługi najmu prywatnego
|
Ryczałt ewidencjonowany |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE dokonanych w poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-28 |
| Wspólnicy spółek sp. z o.o., komandytowych, jawnych będących podatnikiem CIT, komandytowo-akcyjnych, akcyjnych, prostych spółek akcyjnych, jawnych, cywilnych |
Wszelkie dochody osiągane poza działalnością prowadzoną jako wspólnik wymienionych spółek, które mogą być opodatkowane ryczałtem, skalą podatkową, podatkiem liniowym |
Odliczenie od dochodu poprzez wpisanie sumy wpłat na IKZE dokonanych w poprzednim roku w załączniku PIT-O do zeznania PIT-36 albo PIT-36L albo PIT-28 albo PIT-37 |
Limity odliczeń ulgi na IKZE
Odliczenie wpłat na IKZE jest ograniczone rocznymi limitami, do wysokości których podatnik może dokonać odliczenia w zeznaniu rocznym. Wysokość limitu uzależniona jest od statusu podatnika. Inny limit obowiązuje osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, a inny osoby prowadzące działalność gospodarczą.
W przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej limit odliczenia wynosi 1,2-krotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok. Natomiast dla osób prowadzących działalność gospodarczą limit ten wynosi 1,8-krotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok.
Kwoty limitów odliczeń od dochodu (przychodu) w zeznaniu rocznym wpłat dokonanych na IKZE przedstawiono w poniższej tabeli.
| Limity odliczenia wpłat na IKZE w zeznaniu rocznym PIT |
| Osoby fizyczne nieprowadzące działalności |
Osoby fizyczne prowadzące działalność |
| 2025 rok |
2026 rok |
2025 rok |
2026 rok |
| 10 407,60 zł |
11 304 zł |
15 611,40 zł |
16 956 zł |
Niezwykle ważnym jest to, że limit odliczenia od dochodu (przychodu) wpłat na IKZE dotyczy osób fizycznych prowadzących działalności, ale w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2026 poz. 199).
W tej regulacji znajdują się osoby takie jak:
- osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a,
- twórcę i artystę,
- osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
- w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
- z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
- akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług,
- komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej,
- osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, 1160 i 1837).
Należy jednak podkreślić, iż osoby fizyczne - wspólnicy spółek jawnych będących podatnikiem CIT, wspólnicy spółek komandytowych oraz wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie prowadzą działalności gospodarczej na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych (ustawa o PDOF nie klasyfikuje ich, jako prowadzących działalność gospodarczą a jako uzyskujących przychody z udziałów w zyskach tych spółek), ale prowadzą pozarolniczą działalność właśnie na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
To powoduje, że tych wspólników i pozostałe ww. osoby obowiązuje limit odliczenia dla osób prowadzących działalność. Natomiast to czy będą mogli skorzystać z tego odliczenia zależy od tego czy będą osiągali jeszcze inne dochody.
Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej bardzo ważnej kwestii.
Opodatkowanie środków wypłaconych z IKZE
Zgodnie z art. 34 ust. 1 oraz 2 ustawy o IKE i IKZE wypłata środków zgromadzonych na IKE następuje wyłącznie:
1. na wniosek oszczędzającego po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 roku życia oraz spełnieniu warunku:
- dokonywania wpłat na IKE, co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych albo
- dokonania ponad połowy wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia przez oszczędzającego wniosku o dokonanie wypłaty,
2. w przypadku śmierci oszczędzającego - na wniosek osoby uprawnionej.
Powyższe dwie okoliczności dotyczą terminowych wypłat środków z IKZE zgodnie z warunkami ustawy o IKE oraz IKZE. Podatek od wypłaconych środków to zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% od wartości wypłaconych środków.
|
UWAGA!
Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy o PDOF od kwoty wypłat z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym wypłat na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% od przychodu (od wypłaconych środków z IKZE).
Podatek ten pobierają instytucje, zakłady wypłacające środki z IKZE osobie uprawnionej.
Podatnik nie uwzględnia wypłaty tych środków w zeznaniu rocznym PIT ani nie dokonuje jego opodatkowania. |
Jeżeli podatnik zdecyduje się na wypłatę środków z IKZE przed ww. terminami (punkt 1) wówczas ma obowiązek w zeznaniu rocznym PIT za rok poboru tych środków doliczyć ich wartość do przychodu (dochodu) z innych źródeł i opodatkować według skali podatkowej (18 – 32%).
Warto, zatem aby podatnik maksymalnie wykorzystywał w każdym roku podatkowym możliwość odliczenia dokonanych wpłat na IKZE, skoro w momencie wypłaty środków z IKZE ich wartość będzie podlegała opodatkowaniu.
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz. U. 2026 poz. 91).
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).
Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).
Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).
Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).
Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10.11.2025 r. w sprawie wysokości kwoty wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego w 2026r. (M.P. 2025 poz. 1156).
Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10.12.2024 r. w sprawie wysokości kwoty wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego w 2025r. (M.P. 2024 poz. 1055).
