Przedsiębiorcy coraz częściej decydują się na wycofanie firmowych środków trwałych, takich jak samochody, maszyny czy nieruchomości, z ewidencji działalności gospodarczej i przekazanie ich do majątku prywatnego. Operacja ta, choć na gruncie prawa cywilnego ma charakter wyłącznie wewnętrzny, rodzi określone konsekwencje podatkowe. Dotyczą one przede wszystkim podatku od towarów i usług (VAT) oraz podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).
Poniżej przedstawiamy aktualne, ukształtowane w ostatnich latach, stanowiska organów podatkowych i sądów administracyjnych, z wyraźnym rozróżnieniem skutków dla celów VAT i PIT. Analiza opiera się na obowiązujących przepisach oraz oficjalnych interpretacjach i orzeczeniach.
|
Spis treści:
- VAT: kiedy wycofanie oznacza opodatkowanie
- PIT: neutralność wycofania, znaczenie sprzedaży
- Podsumowanie
|
VAT: kiedy wycofanie oznacza opodatkowanie
-
Nieodpłatne przekazanie jako dostawa towarów
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, za dostawę towarów uznaje się również nieodpłatne przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa na cele osobiste podatnika – o ile przy ich nabyciu, imporcie lub wytworzeniu podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT, choćby w części. W praktyce oznacza to, że wycofanie środka trwałego z działalności i przekazanie go do majątku prywatnego co do zasady podlega opodatkowaniu VAT.
Podstawą opodatkowania jest cena nabycia (a w przypadku wytworzenia – koszt wytworzenia), ustalona na moment przekazania. Co istotne, dla powstania obowiązku podatkowego nie ma znaczenia, czy podatnik faktycznie skorzystał z prawa do odliczenia – wystarczy, że takie prawo mu przysługiwało.
Odwrotna sytuacja występuje wówczas, gdy podatnik nie miał prawa do odliczenia VAT przy nabyciu danego składnika (np. zakup od podmiotu zwolnionego z VAT lub wykorzystanie wyłącznie do czynności zwolnionych). W takim przypadku wycofanie środka trwałego nie podlega VAT, co potwierdził m.in. Dyrektor KIS w interpretacji z 24 lutego 2022 r. (sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.929.2021.2.PRP). Jak stwierdzono w tej interpretacji.
MINISTERSTWO FINANSÓW:
w sytuacji gdy przy zakupie nieruchomości nie przysługiwało Pani prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z kolei przysługiwało Pani prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w stosunku do wydatków na remont budynku, które – jak wskazano we wniosku – nie stanowią ulepszenia w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, a w konsekwencji w świetle przepisów ustawy o VAT nie stanowią wytworzenia nieruchomości, to nieodpłatne wycofanie tej nieruchomości z działalności gospodarczej i przeniesienie jej do majątku osobistego (prywatnego) nie będzie spełniało przesłanek wynikających z art. 7 ust. 2 ustawy i nie będzie stanowiło czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
-
Zwolnienie z VAT i korekta podatku naliczonego
W praktyce część przekazań korzysta ze zwolnienia z VAT, zwłaszcza w odniesieniu do nieruchomości spełniających warunki z art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy o VAT (np. budynków używanych dłużej niż dwa lata). Zwolnienie to nie zawsze oznacza jednak pełną neutralność podatkową.
Jeżeli wycofanie następuje w okresie korekty VAT (co do zasady pięć lat, a w przypadku nieruchomości aż dziesięć lat, zob. art. 91 ust. 2 ustawy o VAT), podatnik ma obowiązek skorygować odliczony wcześniej podatek naliczony za pozostałą część tego okresu. Korekta jest dokonywana jednorazowo w rozliczeniu za okres, w którym nastąpiło wycofanie środka trwałego z działalności.
Przykład:
Pani Anna kupiła lokal użytkowy w 2019 r. za 738 000 zł (600 000 zł netto oraz 138 000 zł VAT). Przy nabyciu skorzystała z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Lokal był wykorzystywany jako siedziba jej biura, a więc do czynności opodatkowanych VAT. Na początku 2026 r. pani Anna przekazała lokal na cele osobiste. Samo przekazanie korzysta ze zwolnienia z VAT, ponieważ upłynęły co najmniej dwa lata od pierwszego zasiedlenia lokalu. Jednocześnie jednak powstaje obowiązek korekty podatku naliczonego. W przypadku nieruchomości okres korekty wynosi 10 lat. Ponieważ lokal był wykorzystywany w działalności opodatkowanej przez siedem lat (2019–2025), korekta obejmuje pozostałe trzy lata okresu korekty, a więc 3/10 podatku odliczonego przy nabyciu. Oznacza to obowiązek zwrotu 41 400 zł VAT (13 800 zł × 3) w rozliczeniu za okres przekazania lokalu na cele osobiste.
-
Neutralność przy dalszym wykorzystaniu opodatkowanym
W najnowszych interpretacjach podkreśla się, że decydujące znaczenie ma faktyczne przeznaczenie składnika majątku po jego wycofaniu. Jeżeli, mimo przeniesienia do majątku prywatnego, środek trwały nadal służy czynnościom opodatkowanym VAT, nie dochodzi do „zużycia na cele osobiste” w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy.
Przykładem jest wycofanie nieruchomości z działalności i jej dalszy, prywatny najem opodatkowany VAT. W interpretacji z 29 stycznia 2024 r. (sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.752.2023.2.ALN) Dyrektor KIS uznał, że w takim przypadku nie powstaje obowiązek naliczenia VAT ani korekty podatku naliczonego. Podobne stanowisko zajęto w interpretacji z 20 września 2024 r. (sygn. 0112-KDIL3.4012.452.2024.1.NS). Jak stwierdzono w pierwszej z przywołanych interpretacji.
MINISTERSTWO FINANSÓW:
„czynność wycofania nieruchomości do majątku prywatnego nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT i nie będzie miała Pani obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego, w odniesieniu do składników majątkowych mających być przedmiotem wycofania, gdyż:
- ·przekazanie nieruchomości z działalności gospodarczej do majątku osobistego celem jej wynajmu nie będzie stanowiło zmiany w sposobie jej wykorzystania;
- ·przedmiotowa nieruchomość nadal będzie przez Panią wykorzystywana do działalności gospodarczej – wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług tj. wynajmu.
Nie nastąpi więc w tym przypadku zmiana przeznaczenia wykorzystywania nieruchomości, a tylko taka sytuacja rodzi obowiązek korekty.”
PIT: neutralność wycofania, znaczenie sprzedaży
-
Brak przychodu w momencie przekazania
Dla celów PIT wycofanie środka trwałego z działalności gospodarczej i przekazanie go do majątku prywatnego jest co do zasady neutralne podatkowo. Organy podatkowe konsekwentnie wskazują, że nie dochodzi wówczas do odpłatnego zbycia ani do przysporzenia majątkowego – właścicielem składnika pozostaje ten sam podmiot.
Takie stanowisko potwierdził Dyrektor KIS m.in. w interpretacji z 4 października 2023 r. (sygn. 0115-KDIT3.4011.523.2023.2.KP), a także sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 stycznia 2023 r. (sygn. akt II FSK 1510/20). NSA podkreślił, że nie można mówić o nieodpłatnym świadczeniu „samemu sobie”, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania przychodu. Jak stwierdzono w interpretacji.
MINISTERSTWO FINANSÓW:
„wycofanie nieruchomości do majątku prywatnego nie będzie skutkowało po Pana stronie powstaniem obowiązku podatkowego na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przedmiotowej sprawie nie nastąpi odpłatne zbycie składnika majątku wykorzystywanego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Majątek osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie jest prawnie wyodrębniony od jej majątku osobistego, dlatego też przekazanie składnika majątku z prowadzonej działalności gospodarczej na potrzeby osobiste nie powoduje powstania przychodu po stronie podatnika. Następuje wyłącznie przesunięcie nieruchomości z majątku związanego z działalnością gospodarczą do majątku osobistego.”
Jedynym bezpośrednim skutkiem podatkowym jest konieczność zaprzestania amortyzacji, ostatni odpis przysługuje za miesiąc, w którym nastąpiło wycofanie środka trwałego z ewidencji.
Przykład:
Przedsiębiorca wycofuje w marcu 2026 r. z działalności gospodarczej maszynę produkcyjną amortyzowaną metodą liniową. Ostatniego odpisu amortyzacyjnego dokonuje za marzec 2026 r. Od kwietnia 2026 r. maszyna nie podlega już amortyzacji podatkowej, niezależnie od tego, że pozostaje w dalszym ciągu w majątku podatnika i może być wykorzystywana prywatnie lub poza działalnością gospodarczą.
-
Sprzedaż wycofanego składnika
Skutki podatkowe pojawiają się dopiero w momencie ewentualnej sprzedaży wycofanego środka trwałego. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy o PIT, jeżeli zbycie nastąpi przed upływem sześciu lat, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu wycofania, przychód z tej sprzedaży jest kwalifikowany jako przychód z działalności gospodarczej.
Przykład:
Przedsiębiorca wycofał w marcu 2026 r. z działalności gospodarczej maszynę produkcyjną o wartości początkowej 200 tys. zł, amortyzowaną liniowo. Do dnia wycofania dokonał odpisów amortyzacyjnych na łączną kwotę 120 tys. zł. W maju 2027 r. sprzedał maszynę za 150 tys. zł. Ponieważ sprzedaż nastąpiła przed upływem sześciu lat od wycofania, uzyskana kwota stanowi przychód z działalności gospodarczej. Przychodem jest cena sprzedaży (150 tys. zł), natomiast kosztem uzyskania przychodu jest niezamortyzowana część wartości początkowej, tj. 80 tys. zł. Dochód do opodatkowania wynosi zatem 70 tys. zł.
Oznacza to, że sprzedaż dokonana w tym okresie podlega opodatkowaniu na zasadach właściwych dla przedsiębiorcy (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt), przy jednoczesnym prawie do zaliczenia niezamortyzowanej części wartości początkowej do kosztów uzyskania przychodu. Takie podejście potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 13 sierpnia 2025 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.592.2025.4.MJ), w której organ wprost wskazał, że sprzedaż składnika majątku wycofanego z działalności gospodarczej przed upływem sześciu lat od wycofania skutkuje powstaniem przychodu z działalności gospodarczej, z prawem do rozpoznania kosztu w postaci niezamortyzowanej części jego wartości początkowej.
Po upływie sześciu lat sprzedaż odbywa się już w sferze prywatnej i przy spełnieniu ogólnych warunków przewidzianych w ustawie o PIT pozostaje poza zakresem opodatkowania.
Podsumowanie
Wycofanie środka trwałego z działalności gospodarczej i przekazanie go do majątku prywatnego jest w PIT czynnością zasadniczo neutralną podatkowo. W VAT skutki zależą natomiast od tego, czy podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia oraz w jaki sposób składnik majątku jest wykorzystywany po wycofaniu.
Ukształtowana linia interpretacyjna i orzecznicza daje przedsiębiorcom stosunkowo jasne ramy planowania takich operacji. Kluczowe pozostaje jednak każdorazowe przeanalizowanie konkretnego stanu faktycznego. Dotyczy to zwłaszcza w przypadku nieruchomości i składników o wysokiej wartości, aby uniknąć niezamierzonych konsekwencji fiskalnych. W praktyce mogą one polegać m.in. na obowiązku zapłaty VAT od nieodpłatnego przekazania mimo braku faktycznego odliczenia podatku przy nabyciu, konieczności jednorazowej korekty podatku naliczonego za kilka lat wstecz, czy też na opodatkowaniu sprzedaży składnika jako przychodu z działalności gospodarczej, choć podatnik działa już poza firmą i traktuje transakcję jako prywatną.
Autor:
Sławomir Biliński
Źródła:
