Składka zdrowotna przedsiębiorców w 2026 r. - wyższe minimum

Rok 2026 przyniesie przedsiębiorcom powrót do mniej korzystnych zasad rozliczania składki zdrowotnej. Po wygaśnięciu czasowej preferencji minimalna składka znów będzie liczona od pełnego minimalnego wynagrodzenia, co szczególnie dotknie firmy o niskich dochodach. Jednocześnie ustawodawca utrzymuje, choć w ograniczonym zakresie, możliwość odliczania składki zdrowotnej przez podatników na podatku liniowym i ryczałcie.

Powrót do zasad sprzed ulgi – co zmienia się od lutego 2026 r.

Najważniejszą zmianą dla przedsiębiorców w 2026 r. jest zakończenie obowiązywania czasowej preferencji w zakresie minimalnej podstawy wymiaru składki zdrowotnej. W 2025 r. składka ta była liczona od 75% minimalnego wynagrodzenia (9% od podstawy stanowiącej 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę). Rozwiązanie to miało charakter wyłącznie przejściowy i jak wynika z przebiegu procesu legislacyjnego nie zostało utrzymane na kolejny rok.

Od 1 lutego 2026 r., czyli od początku nowego roku składkowego, minimalna składka zdrowotna będzie ponownie ustalana od 100 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zmiana ta następuje automatycznie, bez potrzeby nowelizacji przepisów, ponieważ brak jest obowiązującej regulacji, która przedłużałaby preferencję.

Dla przedsiębiorców oznacza to, że już pierwsze składki należne za 2026 r. będą wyższe, niezależnie od tego, czy firma osiąga niski dochód, czy wykazuje stratę.

Podstawa prawna składki zdrowotnej przedsiębiorców

Zasady ustalania składki zdrowotnej wynikają przede wszystkim z:

• art. 81 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
• przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

To art. 81 ustawy zdrowotnej określa zarówno stawkę składki (9 proc. lub 4,9 proc., w zależności od formy opodatkowania), jak i minimalną podstawę jej wymiaru, powiązaną z minimalnym wynagrodzeniem. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący – przedsiębiorca nie może zadeklarować niższej podstawy, nawet jeśli jego faktyczny dochód jest niższy.

Minimalna składka zdrowotna w 2026 r. – konkretne kwoty

Przy założeniu, że minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wyniesie 4806 zł, minimalna składka zdrowotna przedsiębiorcy wyniesie 432,54 zł miesięcznie (9 proc. podstawy).

Dla porównania:

• w 2025 r. minimalna składka wynosiła ok. 314,96 zł,
• różnica to ponad 117 zł miesięcznie,
• w skali roku – ponad 1400 zł dodatkowego obciążenia.

Wzrost ten szczególnie dotknie mikroprzedsiębiorców oraz osoby prowadzące działalność sezonową, dla których składka zdrowotna stanowi koszt stały, niezależny od faktycznego obrotu.

Minimalna składka niezależnie od formy opodatkowania

Minimalna składka zdrowotna obowiązuje przedsiębiorców rozliczających się:

• według skali podatkowej,
• podatkiem liniowym,
• a w odrębny sposób – podatników na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych.

W przypadku skali podatkowej i podatku liniowego oznacza to, że nawet przy bardzo niskim dochodzie – albo przy stracie – przedsiębiorca zapłaci pełną minimalną składkę.

Przykład:

Przedsiębiorca na podatku liniowym osiąga w lutym 2026 r. dochód 3000 zł. Składka liczona według stawki 4,9 proc. wyniosłaby 147 zł, jednak z uwagi na minimalną podstawę przedsiębiorca zapłaci 432,54 zł.

Podatek liniowy – odliczenie składki z limitem

Przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym w 2026 r. zachowują prawo do częściowego odliczenia składki zdrowotnej. Odliczenie to jest jednak limitowane i nie wpływa na bieżącą wysokość składki należnej do ZUS.

Limit odliczenia 2025 r. wynosił 12 900 zł rocznie, nie znamy jeszcze jego wysokości na 2026 r. Przedsiębiorca może:

• odliczyć składkę od dochodu,
• albo zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodu.

W obu przypadkach maksymalna korzyść podatkowa wynosi ok. 2450 zł rocznie (19% limitu).

Przykład:
Przedsiębiorca zapłacił w 2026 r. 15 000 zł składki zdrowotnej. Zakładając, że limit odliczenia nie ulegnie zmianie w 2026 r. odliczy jedynie 12 900 zł, a pozostała część składki nie przyniesie żadnej korzyści podatkowej.

Składka zdrowotna a ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Planowane zmiany, dotyczące opłacania składki zdrowotnej przez ryczałtowców w modelu dwuczęściowym (kwota stała i zmienna), ostatecznie nie weszły w życie. Przedsiębiorcy, którzy jako formę opodatkowania wybrali ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, będą w 2026 r. płacić wyższą składkę zdrowotną.

W 2026r. podstawą wymiaru składki zdrowotnej będzie 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku, włącznie z wypłatami z zysku. Kwota ta na chwilę obecną jest jeszcze nieznana. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosi ją w okolicach 20 stycznia 2026 roku.

W 2026 roku minimalna składka zdrowotna dla osób opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych będzie wyższa niż w przypadku tych, którzy rozliczają się na zasadach ogólnych. Przykładowo w 2025 roku wynosiła 461,66 zł, i to przy założeniu, że przedsiębiorca nie przekroczył 60 000 zł limitu przychodów.

Skala podatkowa – brak jakiejkolwiek preferencji

Niekorzystna pozostaje sytuacja przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej. W 2026 r. przedsiębiorcy, którzy wybiorą opodatkowanie według skali podatkowej PIT, będą płacić składkę zdrowotną w wysokości 9% swojego faktycznie uzyskanego dochodu, nie mniej niż 432,54 zł.

W ich przypadku składka zdrowotna nie podlega żadnemu odliczeniu ani od dochodu, ani od podatku. To efekt zmian wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu, które w 2026 r. nadal pozostają w mocy.

Wspólnicy spółek osobowych – składka liczona indywidualnie

Warto podkreślić, że forma prowadzenia działalności (jednoosobowa działalność, spółka cywilna, spółka jawna) nie wpływa na zasady naliczania składki zdrowotnej. Każdy wspólnik płaci składkę odrębnie, według własnego dochodu lub przychodu. 

Wnioski praktyczne dla przedsiębiorców

Rok 2026 oznacza dla przedsiębiorców powrót do wyższej minimalnej składki zdrowotnej przy jednoczesnym utrzymaniu jedynie częściowych preferencji podatkowych. Składka zdrowotna staje się w coraz większym stopniu nieelastycznym kosztem stałym, niezależnym od faktycznego wyniku finansowego firmy.

Dla wielu przedsiębiorców, zwłaszcza najmniejszych, oznacza to konieczność ponownego przeanalizowania formy opodatkowania oraz realnych kosztów prowadzenia działalności w 2026 r.

Autor:

Sławomir Biliński

Źródła:

• art. 79a i art. 81 ust. 2, 2c, 2e–2h ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.),
• art. 30c ust. 2 pkt 2 oraz art. 23 ust. 1 pkt 58a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).
• art. 11 ust. 1a ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 843 ze zm.),