Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą zapłacą w 2026 roku wyższą składkę zdrowotną z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. O ile większą? Jakie się różnice względem roku 2025? Od czego zależy wysokość składki zdrowotnej? Którzy wspólnicy opłacają składkę zdrowotną stałą a którzy zależną od wysokości dochodów (przychodów)?
|
Spis treści:
- Składka ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej
- Terminy opłacania składek ZUS w 2026 roku
- Wyższa składka zdrowotna w 2026 roku u podatników na skali podatkowej albo na podatku liniowym
- Wyższa składka zdrowotna w 2026 roku u podatników stosujących ryczałt ewidencjonowany
- Wyższa składka zdrowotna w 2026 roku u podatników stosujących kartę podatkową
- Dobrowolność w zakresie uwzględniania dochodu ze zbycia środków trwałych w podstawie składki zdrowotnej w 2026 roku
- Metoda kasowa PIT a składka zdrowotna
|
Składka ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej
Osoby fizyczne prowadzące działalność podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają także obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Do tych osób należą:
- samodzielnie prowadzona działalność gospodarcza (także z pracownikami, zleceniobiorcami, osobami współpracującymi),
- wspólnik spółki cywilnej,
- wspólnik spółki jawnej,
- wspólnik spółki partnerskiej.
Powyższe osoby fizyczne mają prawo opodatkować osiągane dochody z działalności według jednej, wybranej formy opodatkowania (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt – z wyłączeniem wspólnika spółki partnerskiej).
Pozostałe osoby fizyczne, sklasyfikowane na gruncie ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350) jako prowadzące działalność gospodarczą to:
- wspólnik spółki komandytowej (komandytariusz lub komplementariusz),
- właściciel jednoosobowej spółki z o.o.,
- akcjonariusz prostej spółki akcyjnej,
- komplementariusze spółek komandytowo-akcyjnych.
- niemniej te osoby fizyczne nie mogą wybrać ww. form opodatkowania, ponieważ osiągane przez nich dochody na gruncie podatku PIT klasyfikowane są do źródła udziałów w zyskach spółek.
|
UWAGA!
- wspólnik spółki komandytowej (komandytariusz lub komplementariusz),
- wspólnik jednoosobowej spółki z o.o.,
- akcjonariusz prostej spółki akcyjnej,
- komplementariusze spółek komandytowo-akcyjnych
- w 2026 roku zapłaci miesięczną składkę zdrowotną w wysokości 830,58 zł.
Podstawą obliczenia tej składki jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw włącznie z wypłatami z zysku, za czwarty kwartał 2025 roku.
Wynosi ono 9 228,64 zł.
Zatem składka zdrowotna wyniesie 9% x 9 228,64 zł = 830,58 zł |
Terminy opłacania składek ZUS w 2026 roku
W 2026 roku zostały zachowane te same terminy opłacania składek ZUS tj.:
- do 15-tego dnia miesiąca następnego po miesiącu rozliczeniowym – osoby prawne – spółki akcyjne, proste spółki akcyjne, spółki z o.o., przedsiębiorstwa, podmioty państwowe, fundacje, stowarzyszenia, banki, szpitale, inne instytucje i podmioty,
- do 20-tego dnia miesiąca następnego po miesiącu rozliczeniowym – osoby fizyczne prowadzące działalność samodzielnie oraz jako wspólnicy spółek cywilnych, jawnych, partnerskich, komandytowych, wspólnik (osoba fizyczna) jednoosobowej sp. z o.o. a także osoby fizyczne będące, akcjonariuszami prostych spółek akcyjnych, osoby fizyczne będące komplementariuszami spółek komandytowo-akcyjnych.
Wyższa składka zdrowotna w 2026 roku u podatników na skali podatkowej albo na podatku liniowym
W roku składkowym 2026 przedsiębiorcy – osoby fizyczne samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą stosujące formę opodatkowania podatek liniowy albo skalę podatkową zapłacą wyższą minimalną składkę zdrowotną.
|
UWAGA!
Rok składkowy u podatników stosujących skalę podatkową albo podatek liniowy to okres:
- w przypadku 2025 roku – od 1 lutego 2025r. do 31 stycznia 2026r.,
- w przypadku 2026 roku – od 1 lutego 2026r. do 31 stycznia 2027r.,
W roku składkowym 2026 podstawą do obliczenia składki zdrowotnej jest dochód z działalności gospodarczej za okres od dnia 01.01.2026r. do dnia 31.12.2026r. |
Rozliczając rok składkowy 2026 (i poszczególne miesiące) przedsiębiorcy stosujący skalę podatkową albo podatek liniowy, jako formy opodatkowania dochodów z działalności uwzględnią nową, minimalną podstawę do obliczenia składki zdrowotnej.
| Minimalna podstawa i składka zdrowotna w roku składkowym 2026 oraz 2025 dla podatników stosujący skalę podatkową albo podatek liniowy |
|
WARIANT OPŁACANYCH SKŁADEK ZUS:
ULGA NA START, PEŁNY ZUS, PREFERENCYJNY ZUS, MAŁY ZUS PLUS |
| Rok składkowy 2026 |
Rok składkowy 2025 |
| 432,54 zł |
Minimalna, miesięczna składka zdrowotna
(9% x podstawa à dochód z działalności) |
314,96 zł |
Minimalna, miesięczna składka zdrowotna
(9% x podstawa à dochód z działalności) |
| 4 806,00 zł |
Minimalna, miesięczna podstawa składki zdrowotnej |
3 499,50 zł |
Minimalna, miesięczna podstawa składki zdrowotnej |
| 57 672,00 zł |
Minimalna, roczna podstawa składki zdrowotnej |
41 994,00 zł |
Minimalna, roczna podstawa składki zdrowotnej |
| 5 190,48 zł |
Minimalna, roczna składka zdrowotna |
3 779,52 zł |
Minimalna, roczna składka zdrowotna |
W roku składkowym 2026 nastąpił wyraźny wzrost składki zdrowotnej u podatników na skali podatkowej o 117,58 zł (z 314,96 zł do 432,54 zł). Natomiast minimalnej rocznej składki zdrowotnej aż o 1 410,96 zł.
Zasady obliczania składki zdrowotnej zarówno u podatników stosujących skalę podatkową jak i tych, którzy stosują podatek liniowy, jako formę opodatkowania dochodów z działalności pozostały takie same. Pozostały także te same kwestie odliczeń składki zdrowotnej tzn.:
- przedsiębiorcy na skali podatkowej nie mogą odliczać zapłaconej składki zdrowotnej,
- przedsiębiorcy stosujący podatek liniowy mają prawo do odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej do łącznej sumy limitu w 2025r. – 12 900 zł, w 2026r. 14 100 zł.
Po zakończeniu roku przedsiębiorcy na skali podatkowej albo podatku liniowym dokonują rocznego rozliczenia składki zdrowotnej i porównują obliczoną roczną składkę zdrowotną z sumą obliczonych, miesięcznych składek zdrowotnych.
|
UWAGA!
Wysokość minimalnego wynagrodzenia dla roku 2026 wynosi 4 806 zł brutto.
Wysokość minimalnego wynagrodzenia w roku 2025 wynosiła 4 666 zł.
Wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku 2025 wynosi 9 228,64 zł |
Wyższa składka zdrowotna w 2026 roku u podatników stosujących ryczałt ewidencjonowany
W dniu 22.01.2026r. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego wydał obwieszczenie w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale 2025 r.
Wynagrodzenie te wyniosło: 9 228,64 zł. Jest ono oczywiście wyższe od zeszłorocznego (8 549,18 zł). Skutkiem tego jest wzrost miesięcznej składki zdrowotnej u podatników stosujących ryczałt.
Rok składkowy 2026 w ryczałcie to okres od 1 stycznia 2026r. do 31 grudnia 2026r.
| Miesięczna składka zdrowotna u podatników na ryczałcie w 2026 oraz w 2025 roku |
| - |
2026 |
2025 |
- |
| Podstawa składki zdrowotnej |
9 228,64 zł |
8 549,18 zł |
Podstawa składki zdrowotnej |
| Limit przychodów z działalności w roku podatkowym |
Wysokość składki zdrowotnej |
Obliczenie składki zdrowotnej ze względu na wysokość przychodów |
| Do 60 000 zł |
498,35 zł |
461,66 zł |
(60% x podstawa zdrowotna) x 9% |
| Powyżej 60 000 zł do 300 000 zł |
830,58 zł |
769,43 zł |
(100% x podstawa zdrowotna) x 9% |
| Powyżej 300 000 zł |
1 495,04 zł |
1 384,97 zł |
(180% x podstawa zdrowotna) x 9% |
Jak widać z powyższej tabeli w 2026 roku nastąpił wzrost miesięcznej składki zdrowotnej u podatników na ryczałcie w stosunku do 2025 roku:
- jeżeli przychody roczne z działalności w 2026 roku wyniosą do 60 000 zł à wzrost o 36,69 zł miesięcznie,
- jeżeli przychody roczne z działalności w 2026 roku wyniosą powyżej 60 000 zł do 300 000 zł à wzrost o 61,15 zł miesięcznie,
- jeżeli przychody roczne z działalności w 2026 roku wyniosą powyżej 300 000 zł à wzrost o 110,07 zł miesięcznie.
|
UWAGA!
w 2025 roku zostały utrzymane zasady odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej. Przedsiębiorca stosujący ryczałt ma prawo odliczyć od przychodu z działalności (pomniejszonego o zapłacone składki ZUS społeczne przedsiębiorcy, osoby współpracującej) 50% zapłaconych składek zdrowotnych:
- w miesiącu jej zapłaty albo
- jeżeli jej nie odliczył to w jednym z kolejnych miesięcy roku kalendarzowego, w którym osiągnął przychodów.
Zostały zachowane 2 możliwości obliczania miesięcznej składki zdrowotnej:
- na podstawie miesięcznego, bieżącego przychodu w roku podatkowym,
- na podstawie rocznego przychodu z ubiegłego roku pomniejszonego o zapłacone składki ZUS społeczne (metoda uproszczona).
|
Po zakończeniu roku kalendarzowego przedsiębiorca dokonuje rocznego rozliczenia składki zdrowotnej, w której porównuje obliczoną roczną należną składkę zdrowotną i sumę obliczonych miesięcznych składek zdrowotnych.
Wyższa składka zdrowotna w 2026 roku u podatników stosujących kartę podatkową
Przedsiębiorcy, którzy wciąż stosują kartę podatkową jako formę opodatkowania w swojej działalności w 2026 roku będą opłacać miesięczną składkę zdrowotną w kwocie 432,54 zł.
Składka ta jest liczona jako 9% z 4 806 zł (z minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2026 roku).
Dla przypomnienia w 2025 roku miesięczna składka zdrowotna wynosiła 314,96 zł zaś podstawa do jej obliczenia wynosiła 3 499,50 zł.
Przedsiębiorcy stosujący kartę podatkową jako formę opodatkowania działalności gospodarczej nie dokonują rocznego rozliczenia składki zdrowotnej.
Dobrowolność w zakresie uwzględniania dochodu ze zbycia środków trwałych w podstawie składki zdrowotnej w 2026 roku
W 2026 roku prawodawca pozostawił podatnikom wybór czy chcą uwzględniać dochód ze sprzedaży środków trwałych w podstawie do obliczenia składki zdrowotnej. Mówi o tym art. 81 ust. 2ze ustawy o NFZ prawodawca zezwala dobrowolnie na uwzględnienie dochodu ze zbycia środków trwałych, ale tylko u podatników stosujących formę opodatkowania skalę podatkową albo podatek liniowy i tylko rocznym dochodzie będącym podstawą do obliczenia rocznej składki zdrowotnej.
|
UWAGA!
Osoby fizyczne stosujące formę opodatkowania dochodów z działalności - skala podatkowa albo podatek liniowy mogą uwzględnić osiągnięte przychody ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych jak i poniesione koszty uzyskania tych przychodów (niezamortyzowana wartość) w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Przychody i koszty dotyczące zbycia środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych uwzględnia w rocznej podstawie składki zdrowotnej będą wykazywane w dokumencie rozliczeniowym ZUS (DRA lub RCA – rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej) wraz z oświadczeniem o uwzględnieniu tych przychodów i kosztów w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. |
Metoda kasowa PIT a składka zdrowotna
Metoda kasowa PIT dostępna jest dla podatników stosujących formę opodatkowania:
- skala podatkowa albo
- podatek liniowy albo
- ryczałt ewidencjonowany.
Obliczenie składki zdrowotnej w oparciu o dochód ustalany według metody kasowej PIT dostępne jest natomiast tylko dla podatników stosujących formę opodatkowania:
- skala podatkowa albo
- podatek liniowy.
W nawiązaniu do art. 81 ust. 2 oraz 2c ustawy o NFZ dochód z działalności gospodarczej u podatników stosujących metodę kasową PIT stanowi podstawę obliczenia składki zdrowotnej (rocznej i miesięcznej).
Dochód w metodzie kasowej PIT ustala się różnicę uzyskanych przychodów i poniesionych kosztów. Z tym, że w kasowym PIT przychód powstaje w dniu otrzymania należności (z tytułu wystawienia faktury), nie później niż w dniu upływu 2 lat, licząc od dnia wystawienia faktury, albo likwidacji działalności gospodarczej. Natomiast koszt w dniu jego uregulowania.
Przy czym w metodzie kasowej PIT otrzymanie należności to nie tylko całkowite jej uregulowanie, lecz także:
- częściowe uregulowanie należności,
- wpłaty na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych - otrzymane zaliczki, przedpłaty.
|
UWAGA!
Zgodnie z art. 81 ust. 2zd ustawy o NFZ w przychodach i w kosztach z działalności podatnik uwzględnia przychody i koszty osiągane w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, jeżeli w tym okresie (roku podatkowym) stosował kasowy PIT. |
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).
Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).
Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350).
Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).
Ustawa z dnia 29.08.1997 - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale 2025 r.
Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 stycznia 2025 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale 2024 r.
