Forma opodatkowania - podatek liniowy w 2026 roku w praktyce

Podatek liniowy nie jest tak popularną formą opodatkowania jak skala podatkowa. Niemniej, gdy dochód podatkowy oscyluje ponad kwotę 120 000 zł warto rozważyć wybór tej formy opodatkowania. Jakie korzyści a jakie ograniczenia zawiera podatek liniowy? Jakie są jego cechy charakterystyczne.

Słowo o podatku liniowym

Podatek liniowy to jedna z aktualnie trzech dostępnych form opodatkowania przychodów (dochodów) osób fizycznych z działalności gospodarczej oraz ze specjalnej produkcji rolnej. Tę formę opodatkowania mogą wybrać osoby fizyczne prowadzące:

1. samodzielnie działalność gospodarczą (także z pracownikami, zleceniobiorcami, osobami współpracującymi),
2. jako wspólnik spółki cywilnej,
3. jako wspólnik spółki jawnej,
4. jako wspólnik spółki partnerskiej.

Wybór podatku liniowego jako formy opodatkowania przychodów (dochodów) z działalności gospodarczej podatnik dokonuje poprzez złożenie:

• aktualizację / rejestrację wniosku CEIDG przez internet,
• aktualizację / rejestrację wniosku CEIDG osobiście w urzędzie miasta / gminy i miasta,
• pisemnego oświadczenia o wyborze podatku liniowego składanego przez internet, osobiście w urzędzie skarbowym,
• pisemnego oświadczenia o wyborze podatku liniowego przesłanego do urzędu skarbowego poprzez list polecony.

- w terminie do 20-tego dnia miesiąca następnego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w roku podatkowym (w roku wyboru / zmiany formy opodatkowania na podatek liniowy).

Podstawową regulacją prawną odnośnie funkcjonowania podatku liniowego jest art. 30c ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF).

Podatek liniowy w 2026 roku

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym w podatku liniowym podlega dochód (tak jak w skali podatkowej).

Czy podatek liniowy przewiduje tak jak skala podatkowa kwotę dochodu wolnego od podatku?

Charakterystyczną cechą podatku liniowego jest, to, iż ustalony dochód (podstawa opodatkowania) podlega opodatkowaniu stałą stawką 19% i to niezależnie od wysokości uzyskanego dochodu. Nie występują także tak jak w skali podatkowej przedziały dochodu podatkowego.

Podatnik obliczając podatek (zaliczkę na podatek) liniowy bierze pod uwagę osiągnięty przychód z działalności gospodarczej, który ma prawo obniżyć o:

1. uregulowane składki ZUS społeczne przedsiębiorcy,
2. uregulowane składki ZUS zdrowotne przedsiębiorcy do wysokości rocznego limitu dla 2025 roku – 12 900 zł, dla 2026 roku – 14 100 zł,
3. poniesione na cele działalności koszty uzyskania przychodu (po wyłączeniu wydatków niestanowiących tych kosztów),
4. poniesione straty podatkowe z ostatnich 5 lat kalendarzowych.

Od tej ustalonej różnicy oblicza podatek (zaliczkę) poprzez pomnożenie tej różnicy przez stawkę 19%. W przypadku poniesienia straty za ten okres podatek nie wystąpi.

Przykład 1

Przedsiębiorca od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym. Za 2025 rok przedsiębiorca osiągnął przychody z działalności gospodarczej w kwocie 225 000 zł. Natomiast koszty uzyskania przychodów opiewały na kwotę 85 000 zł (w tym zapłacone składki ZUS społeczne, zdrowotne, fundusz pracy przedsiębiorcy).

Ile wyniesienie podatek dochodowy za 2025 rok? Obliczenia przedstawiono w poniższej tabeli.

Cechy podatku liniowego w 2026 roku i nie tylko

Podatek liniowy charakteryzuje kilka szczególnych przymiotów. Do najistotniejszych z nich należą:

• stała stawka podatku – 19% niezależnie od wysokości osiąganych dochodów,
• brak kwoty dochodu wolnego od podatku w porównaniu do skali podatkowej,
• możliwość odliczenia od dochodu albo ujęcia w kosztach zapłaconych składek ZUS społecznych przedsiębiorcy,
• możliwość odliczenia od dochodu albo ujęcia w kosztach zapłaconej składki zdrowotnej przedsiębiorcy do wysokości rocznego limitu 12 900 zł w 2025 roku, 14 100 zł w 2026 roku,
• możliwość odliczenia poniesionych strat podatkowych z ostatnich 5 lat kalendarzowych,
• brak możliwości rozliczania w trybie osoby samotnie wychowującej dziecko,
• brak możliwości rozliczania w trybie wspólnie z małżonkiem,
• możliwość miesięcznego, kwartalnego obliczania zaliczek na podatek dochodowy,
• możliwość zastosowania uproszczonych zaliczek na podatek dochodowy (wyliczonych na podstawie dochodów wynikających z zeznań z dwóch ostatnich lat),
• brak odliczenia niektórych ulg podatkowych takich jak np. ulga na dziecko, ulga rehabilitacyjna, ulga na internet, ulga dla krwiodawców, niektóre darowizny np. na działalność prowadzoną przez kościół, na OPP, zapłacone składki na związki zawodowe,
• możliwość zastosowania odliczenia pozostałych ulg m.in. ulga termomodernizacyjna, ulga na nowe technologie, ulga na prototyp, ulga na zabytki, ulga na terminal, darowizny edukacyjne, ulga dla seniorów, ulga dla rodzin wielodzietnych, ulga dla młodych, ulga abolicyjna czy odliczenie wpłat na IKZE.
• pozostałe aspekty.

Zaliczki na liniowy podatek dochodowy

Przedsiębiorca stosujący podatek liniowy, jako formę opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej jest zobligowany do regulowania zaliczek na liniowy podatek dochodowy i to już w trakcie roku.

Podatnik ma do wyboru 3 warianty opłacania zaliczek na liniowy podatek dochodowy:

• miesięcznie,
• kwartalnie,
• miesięcznie – zaliczki uproszczone.

Opłacanie miesięcznych zaliczek na liniowy podatek dochodowy nie jest uwarunkowane żadnymi wymogami. Miesięczne zaliczki na podatek dochodowy może opłacać każdy podatnik stosujący podatnik liniowy.

Natomiast kwartalne zaliczki na liniowy podatek dochodowy może opłacać podatnik:

• rozpoczynający działalność gospodarczą,
• kontynuujący działalność gospodarczą, jeżeli spełniają warunki statusu małego podatnika PIT.

Terminy płatności kwartalnych zaliczek na liniowy podatek dochodowy w 2026 roku to:

• za 1 kwartał 2026 roku - do 20 kwietnia 2026 roku,
• za 2 kwartał 2026 roku - do 20 lipca 2026 roku,
• za 3 kwartał 2026 roku - do 20 października 2026 roku,
• za 4 kwartał 2026 roku - do 20 stycznia 2027 roku.

Ostatnią możliwością opłacania zaliczek na liniowy podatek dochodowy jest regulowanie tzw. miesięcznych, uproszczonych zaliczek na ww. podatek. Natomiast tego trybu opłacania zaliczek nie mogą wybrać podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą oraz prowadzący od poprzedniego roku działalność gospodarczą, (zatem bez danych z dwóch ostatnich lat).

Uproszczone zaliczki na liniowy podatek dochodowy ustalane są od dochodu z działalności gospodarczej wynikającego ze złożonego zeznania rocznego:

• za poprzedni rok podatkowy w stosunku do danego (nowego) roku podatkowego, albo
• jeżeli w poprzednim roku dochód nie wystąpił wówczas za rok podatkowy 2 lata wstecz w stosunku do danego (nowego) roku, dla którego ustalane są uproszczone zaliczki.

Jeżeli za rok podatkowy 2 lata wstecz dochód także nie wystąpił albo jest on równy kwocie wolnej od podatku wówczas podatnik nie może skorzystać z uproszczonych zaliczek na PIT. Aby skorzystać z kwartalnego rozliczenia zaliczek na PIT liniowy albo uproszczonych zaliczek należy zaznaczyć odpowiedni kwadrat w tabeli C zeznania rocznego PIT-36L:

1.  w przypadku wyboru kwartalnego rozliczania zaliczek na PIT – kwadrat z opisem – „podatnik wybrał kwartalny sposób wpłacania zaliczek na podstawie art. 44 ust. 3h ustawy o PDOF”,
2. w przypadku wyboru opłacania zaliczek uproszczonych – „podatnik wybrał wpłacanie zaliczek w formie uproszczonej na podstawie art. 44 ust. 6b ustawy o PDOF.

Wybór jednego albo drugiego typu zaliczek podatnik dokonuje dopiero w zeznaniu rocznym PIT-36L za rok, w którym opłacał właśnie te kwartalne zaliczki.

Składka zdrowotna w podatku liniowym

Składka zdrowotna w podatku liniowym ustalana jest za każdy miesiąc roku składkowego a po zakończeniu tego roku za cały rok składkowy.

Rok składkowy to okres od 1 lutego danego roku do ostatniego dnia stycznia roku następnego. Niemniej rok składkowy obejmuje okres od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku kalendarzowego.

Wysokość składki zdrowotnej w przypadku:

• miesięcznej składki zdrowotnej wynosi 4,9% od dochodu z poprzedniego miesiąca
• rocznej składki zdrowotnej 4,9% z dochodu za cały poprzedni rok kalendarzowy.

Wysokość minimalnej miesięcznej składki zdrowotnej dla roku składkowego 2025 była w wysokości 9% liczonej z 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2025 roku, czyli (9% x 75% x 4.666 zł), stanowiło to zatem kwotę 314,96 zł.

Wysokość minimalnej miesięcznej składki zdrowotnej dla roku składkowego 2026 to 9% ale ze 100% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2026 roku, czyli (9% x 4 806 zł) a więc 432,54 zł. Jeżeli natomiast dochód z poprzedniego miesiąca (po odliczeniu zapłaconych składek ZUS) wyniesie więcej niż minimalne wynagrodzenie wówczas składka ta wyniesie więcej niż minimalna składka tj. 4,9% od wysokości takiego dochodu.

Przy obliczaniu składki zdrowotnej podatnik musi pamiętać o dwóch podstawowych zasadach:

1. dochód na cele obliczenia składki zdrowotnej nie można pomniejszyć o straty podatkowe z działalności gospodarczej poniesione przez podatnika w ostatnich 5 latach,
2. dochód będący podstawą obliczenia składki zdrowotnej nie może być obniżony o ulgi podatkowe.

Ustawodawca dla podatników stosujących podatek liniowy nie przewidział możliwości obliczania miesięcznej składki zdrowotnej na podstawie dochodu z roku poprzedniego tak jak ma to miejsce u podatników na ryczałcie.

Utrata prawa do podatku liniowego

Niektórzy podatnicy nie będą mogli wybrać podatku liniowego jako formy opodatkowania dochodów z działalności. W nawiązaniu do art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 zwanej dalej ustawą o PDOF) w sytuacji, gdy podatnik stosujący podatek liniowy osiągnie:

1. z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub
2. z tytułu prawa do udziału w zysku spółki niebędącej osobą prawną

- przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy - podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania podatkiem liniowy.

W przypadku utraty prawa do opodatkowania podatkiem liniowym podatnik jest zobligowany do:

1. obliczenia od początku roku zaliczek na podatek dochodowy już według skali podatkowej,
2. wpłacenia tych obliczonych od początku roku zaliczek,
3. wpłacenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).

Ustawa z dnia 29.08.1997 - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071)

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350).

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).