Odliczenie strat podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych

Odliczanie poniesionych strat podatkowych od dochodu (przychodu) z działalności gospodarczej stanowi zagadnienie złożone, wymagające uwzględnienia wielu istotnych aspektów prawnych i praktycznych.

Proces ten obejmuje szereg kwestii, które mają wpływ na prawidłowość rozliczenia podatkowego. Jednocześnie podatnicy często nie są świadomi dostępnych rozwiązań, które mogą mieć znaczenie zarówno przy odliczaniu strat, jak i przy podejmowaniu decyzji o rezygnacji z ich rozliczenia. Szczegółowe omówienie zasad odliczania strat podatkowych zostało przedstawione w niniejszej publikacji.

Co to jest strata

Strata jest sytuacją, w której wydatki (koszty) związane z danym przedsięwzięciem przewyższają uzyskane z niego przychody. Może ona być analizowana w różnych horyzontach czasowych – w okresie bieżącym, krótkim (obejmującym okresy wcześniejsze), średnim oraz długim. Sposób jej interpretacji zależy od kontekstu analizy oraz celu, dla którego jest dokonywana.

Niezależnie od charakteru prowadzonej działalności, podstawowym celem podmiotu jest osiąganie korzyści ekonomicznych, tj. sytuacji, w której przychody przewyższają ponoszone koszty. W związku z tym, w przypadku wystąpienia straty, podmioty podejmują działania zmierzające do jej pokrycia w kolejnych okresach, poprzez osiąganie dodatnich wyników finansowych w przyszłości.

Strata podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności

Na gruncie podatkowym strata w działalności gospodarczej powstaje w sytuacji, kiedy koszty uzyskania przychodów przewyższają przychody z tej działalności.

W tym miejscu warto odnotować, że strata podatkowa w działalności gospodarczej może dotyczyć:

1. okresu bieżącego tj. miesięcznego, kwartalnego, półrocznego lub innego w ramach jednego roku podatkowego, za który podatnik składa zeznania roczne PIT,
2. roku podatkowego, który już minął.

Nie ma możliwości odliczenia straty podatkowej z działalności gospodarczej np. od dochodu z umowy o pracę, zlecenia. Strata podatkowa to nadwyżka kosztów nad przychodami z działalności. Warto podkreślić, iż w kosztach znajduje się także podatek VAT, który nie podlega u podatnika odliczeniu.

Strata podatkowa może, ale nie musi zawierać zapłaconych składek ZUS społecznych (w przypadku podatku liniowego także zdrowotnej do wysokości rocznego limitu). Zależy to od tego czy składki ZUS są ujmowane bezpośrednio w koszty firmy. Jeżeli tak to powiększają one stratę podatkową, jeżeli podatnik w danym roku ponosi stratę. Jeżeli są odliczane od dochodu wówczas nie zwiększają kwoty straty, którą podatnik w danym roku ponosi.

Kto może odliczyć stratę podatkową z działalności gospodarczej PIT

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i stosująca formę opodatkowania:

1. skalę podatkową albo
2. podatek liniowy albo
3. ryczałt ewidencjonowany

- ma możliwość odliczenia strat z lat ubiegłych według poniżej przedstawionych zasad.

Należy podkreślić, iż osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i stosująca ww. formy opodatkowania może prowadzić tę działalność, jako:

1. samodzielnie prowadzona działalność (jednoosobowa działalność z pracownikami, zleceniobiorcami, osobami współpracującymi lub bez nich),
2. wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej.

W spółkach komandytowych, komandytowo-akcyjnych, prostych spółkach akcyjnych, spółkach akcyjnych, spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnicy nie mogą odliczać strat podatkowych z działalności, bowiem ich źródło przychodów z tytułu bycia wspólnikiem w tych spółkach nie stanowi źródła przychodów z działalności gospodarczej a źródło z przychodów z udziałów w zyskach osób prawnych i tzw. ułomnych osób prawnych.

Zasady odliczeń straty podatkowej z działalności gospodarczej w PIT w zeznaniu rocznym PIT

Przepisy określające reguły odliczenia strat podatkowych z lat ubiegłych zostały zawarte w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF).

Należy w tym miejscu jednak zaznaczyć, iż poniesione w ostatnich 5 latach straty podatkowe podatnik ma prawo odliczyć:

1. na etapie składania zeznania rocznego,
2. od bieżącego dochodu uzyskanego w roku podatkowym (w sposób narastający od początku roku).

Zgodnie z ww. art. o wysokość straty podatkowej ze źródła przychodów (działalność gospodarcza), poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:

• obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących 5-ciu latach podatkowych, z tym, że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo
• obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących 5-ciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 mln zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym, że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty.

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą odlicza od dochodu z tej działalności poniesione straty podatkowe z ostatnich 5 lat podatkowych w zeznaniu rocznym:

• PIT-36, kiedy stosuje formę opodatkowania skala podatkowa dla opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności,
• PIT-28, kiedy stosuje formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany dla opodatkowania przychodów z prowadzonej działalności,
• PIT-36L, kiedy stosuje formę opodatkowania podatek liniowy dla opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności.

Zasady odliczeń strat podatkowych w zeznaniu rocznym PIT przedstawiono w poniższej tabeli. Podatnik ma do wyboru jedną z dwóch metod odliczenia strat z 5 ostatnich lat podatkowych od dochodu za rok 2025. Dla lepszego zobrazowania schematu odliczeń strat podatkowych dwie metody odliczania strat podatkowych przedstawiono w poniższej tabeli.

Pierwszy sposób polega na tym, iż podatnik prowadzący działalność gospodarczą odlicza poniesione w latach 2020 - 2024 straty podatkowe, ale maksymalnie w kwocie 50% łącznej wysokości strat w zeznaniu rocznym PIT za 2025r. Oczywiście, jeżeli uzyskany dochód jest niższy niż 50% z kwoty poniesionych strat to odlicza mniejszą kwotę niż 50% z tych strat.

Nieodliczone kwoty strat podatkowych podatnik może odliczyć w kolejnych 4 latach podatkowych. Przykładowo:

• w zeznaniu rocznym PIT za 2025r. podatnik odlicza od dochodu z działalności maksymalnie 50% wartości wszystkich strat z lat 2020 – 2024,
• w zeznaniu rocznym PIT za 2026r. podatnik odlicza od dochodu z działalności maksymalnie 50% wartości wszystkich strat z lat 2021 – 2025,
• w zeznaniu rocznym PIT za 2027r. podatnik odlicza od dochodu z działalności maksymalnie 50% wartości wszystkich strat z lat 2022 – 2026,
• i tak dalej.

Jeżeli danej straty podatkowej podatnik nie odliczył w ciągu 5 lat wówczas pozostała, nieodliczona kwota straty przepada.

Przykład 1

Podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, z której przychody opodatkowuje skalą podatkową. W latach 2020-2024 poniósł 3 straty podatkowe na łączną kwotę -160 000 zł (za 2021 – 100 000 zł, za 2022 – 20 000 zł, za 2023 – 40 000 zł).

Dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu PIT-36 za 2025r. wyniósł 100 000 zł. W tej sytuacji podatnik korzystając z pierwszego sposobu odliczania strat podatkowych może odliczyć od dochodu za 2025r. straty podatkowe w kwocie nie większej niż:

• 50 000 zł - strata za 2021r.,
• 10 000 zł - strata za 2022r.,
• 20 000 zł - strata za 2023r.

- łącznie 80 000 zł strat podatkowych za lata 2021 – 2023. Po odliczeniu łącznej kwoty strat (50% z każdej straty) w jednym roku podatkowym, czyli za 2025r. dochód z działalności gospodarczej wynosi 20 000 zł.

Niewykorzystane kwoty strat podatnik ma prawo odliczyć w kolejnych latach podatkowych, przy czym:

• pozostałą kwotę straty za 2021r. w kwocie 50 000 zł podatnik może odliczyć tylko jeszcze od dochodu za 2026r., bowiem w 2027r. mija maksymalny okres 5-ciu lat na odliczenie straty podatkowej za 2021r.,
• pozostałą kwotę straty za 2022r. w kwocie 10 000 zł podatnik może odliczyć tylko jeszcze od dochodu za 2026r., za 2027r., bowiem w 2028r. mija maksymalny okres 5-ciu lat na odliczenie straty podatkowej za 2022r.,
• pozostałą kwotę straty za 2023r. w kwocie 20 000 zł podatnik może odliczyć tylko jeszcze od dochodu za 2026r., za 2027r., za 2028r., bowiem w 2029r. mija maksymalny okres 5-ciu lat na odliczenie straty podatkowej za 2023r.

Drugi sposób odliczania strat podatkowych polega na tym, iż podatnik prowadzący działalność gospodarczą odlicza poniesione w latach 2020 - 2024 straty podatkowe od dochodu z tej działalności wykazanego w zeznaniu rocznym PIT za 2025r.:

1. jednorazowo (jest to pierwsze odliczenie, jeżeli tych strat jeszcze nie odliczył) do kwoty 5 mln zł, oraz
2. pozostałą kwotę strat w kolejnych 5-ciu latach podatkowych, ale kwota odliczenia tych strat w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tych strat.

Jednorazowego odliczenia straty podatnik nie musi dokonywać już w pierwszym roku po roku poniesienia straty. Może tego dokonać np. 3-cim roku, ale w kolejnym 4-tym i 5-tym roku odliczenia tej straty dokonuje w kwocie maksymalnej 50% pozostałej straty po odliczeniu jednorazowym. Jeżeli uzyskany dochód z działalności jest niższy wówczas podatnik odlicza kwotę strat do wysokości tego dochodu albo niższą niż dochód (tutaj występuje dowolność – podatnik nie ma obowiązku odliczenia całej kwoty straty, jeżeli nie ma takiej możliwości albo po prostu nie chce).

Przykład 2

Podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, z której przychody opodatkowuje podatkiem liniowym. W latach 2020-2024 poniósł 2 straty podatkowe na łączną kwotę -6 160 000 zł (za 2022 – 5 500 000 zł, za 2023 – 660 000 zł), których do tej pory nie odliczył.

Dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu PIT-36L za 2025r. wyniósł 5 100 000 zł. W tej sytuacji podatnik korzystając z drugiego sposobu odliczania strat podatkowych może odliczyć od dochodu za 2025r. straty podatkowe w kwocie nie większej niż:

• 5 000 000 zł – strata za 2022r.

Podatnik może też odliczyć poniesione straty w innych kwotach np.:

• 4 800 000 zł – strata za 2022r.,
• 200 000 zł – strata za 2023r.

- byleby łączna kwota jednorazowo odliczonych strat nie przekroczyła 5 mln zł.

Patrząc na wariant pierwszy niewykorzystane kwoty strat podatnik ma prawo odliczyć w kolejnych latach podatkowych, przy czym:

• pozostałą kwotę straty 500 000 zł za 2022r. może odliczyć w zeznaniu PIT-36L za 2026r. albo w niższych kwotach w kolejnych latach (do 5-ciu lat licząc od roku następnego po roku powstania straty nie dalej jednak niż w zeznaniu rocznym PIT za 2027r.,
• drugą stratę podatkową może odliczyć w całości tj. 660 000 zł:

• w zeznaniu PIT-36L za 2026r, albo
• w zeznaniu PIT-36L za 2027r., albo
• w zeznaniu PIT-36L za 2028r.

Drugą stratę (w oparciu o drugi sposób odliczenia) podatnik może odliczyć także w mniejszych wysokościach, ale musi pamiętać o limicie 50%. O tym w przykładzie nr 3.

Przykład 3

Podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, z której przychody opodatkowuje skalą podatkową. W roku 2023 podatnik poniósł stratę podatkową w kwocie -5 750 000 zł, której do tej pory nie odliczył. Dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu PIT-36 za 2025r. wyniósł 5 500 000 zł. Podatnik z uwagi na plany inwestycyjne nie chce odliczać jednorazowo kwoty 5 mln zł straty, ale niższą kwotę. Oczywiście ma do tego prawo.

W tej sytuacji podatnik korzystając z drugiego sposobu odliczania strat podatkowych odliczył w zeznaniu PIT-36 za 2025r. część straty w kwocie 1 500 000 zł.

Podatnik może odliczyć pozostałą kwotę straty tj.: 4 000 000 zł, pamiętając o ograniczeniu odliczenia do wysokości 50% straty w kolejnych latach np. w poniższy sposób:

• w zeznaniu PIT-36 za 2026r. maksymalnie 50% straty, czyli 2 750 000 zł a w zeznaniu PIT-36 za 2027r. pozostałą kwotę, czyli 1 250 000 zł (oczywiście jeżeli podatnik osiągnął dochód umożliwiający mu odliczenie strat w takich wysokościach),
• w zeznaniu PIT-36 za 2026r. maksymalnie 50% straty, czyli 2 750 000 zł a w zeznaniu PIT-36 za 2028r. pozostałą kwotę, czyli 1 250 000 zł (oczywiście jeżeli podatnik osiągnął dochód umożliwiający mu odliczenie strat w takich wysokościach),
• w zeznaniu PIT-36 za 2027r. maksymalnie 50% straty, czyli 2 750 000 zł a w zeznaniu PIT-36 za 2028r. pozostałą kwotę, czyli 1 250 000 zł (oczywiście jeżeli podatnik osiągnął dochód umożliwiający mu odliczenie strat w takich wysokościach),
• inne warianty o niższych odliczeniach straty.

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na poniższą kwestię.

Zasady odliczeń strat podatkowych z działalności gospodarczej w PIT w trakcie roku podatkowego

Podatnicy mają prawo odliczyć od bieżącego dochodu z działalności poniesione straty z lat ubiegłych (a nie tylko w zeznaniu rocznym). Istotne jest to, że przykładowo w 2026r. (od dochodu osiąganego na bieżąco w 2026r.) podatnik może odliczyć poniesione straty podatkowe z lat 2025, 2024, 2023, 2022, 2021, a więc z zamkniętych – rozliczonych lat podatkowych).

Zasady odliczeń są takie same (2 metody) z tym, że straty odliczane są już od początku roku podatkowego, przez cały rok podatkowy do wysokości straty (zależy od wyboru sposobu odliczania straty) i w zależności oczywiście od osiąganego, co miesiąc dochodu. Zatem podatnik odlicza poniesione straty podatkowe w miesięcznych albo kwartalnych okresach rozliczeniowych (zależy, jaki stosuje okres rozliczeniowy dla podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności).

Możliwość odliczania strat z ostatnich 5 lat od bieżącego dochodu z działalności pozwala obniżyć zaliczki na podatek dochodowy w trakcie roku a w efekcie wysokość rocznego podatku dochodowego.

Odliczenie poniesionych strat podatkowych podatnik dokonuje od:

1. dochodu do opodatkowania (po odliczeniu zapłaconych składek ZUS społecznych) – skala podatkowa albo podatek liniowy,
2. przychodu do opodatkowania (po odliczeniu zapłaconych składek ZUS społecznych) – ryczałt ewidencjonowany.

Ta kolejność pozwala na odliczenie straty o niższej wysokości i pozostawienie jej nieodliczonej części na lata kolejne albo na dochód z kolejnego miesiąca / kwartału.

Odliczenie strat podatkowych przez przedsiębiorstwa w spadku

Przedsiębiorstwa w spadku także mają możliwość odliczenia poniesionych strat podatkowych, dotyczących zmarłego przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 9 ust. 3b ustawy o PDOF dochód przedsiębiorstwa w spadku osiągnięty w roku podatkowym może być obniżony o wysokość straty poniesionej i nieodliczonej przez zmarłego przedsiębiorcę.

Ustanowiony zarządca sukcesyjny ma, zatem prawo skorzystania z odliczenia poniesionej przez straty podatkowej. Zasady odliczenia tych strat są takie same jak przedstawiono powyżej.

Podatnik nie zawsze odliczy poniesione straty podatkowe z działalności

Poniesiona w działalności gospodarczej strata podatkowa może zostać odliczona od dochodu z działalności gospodarczej. Oczywiście musi też być zamknięty rok podatkowy zwieńczony sporządzonym zeznaniem rocznym PIT, w którym to jest wykazana dana strata podatkowa. Jeśli podatnik poniósł stratę podatkową w działalności gospodarczej, to nie może jej odliczyć od przychodu np. najmu prywatnego.

Podatnicy, którzy stosują formę opodatkowania – ryczałt ewidencjonowany z kolei nie wygenerują straty z lat ubiegłych, jednakże będą mogli odliczyć stratę powstałą ze skali albo z podatku liniowego po zmianie formy opodatkowania na ryczałt.

Podatnik nie ma prawa do odliczenia straty podatkowej z prowadzonej działalności gospodarczej od innego źródła (dochodu) przychodu np.:

1. ze stosunku pracy, umów cywilnoprawnych, pozostałych umów tego typu,
2. z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych poza działalnością (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PDOF),
3. z niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da ustawy o PDOF,
4. z odpłatnego zbycia walut wirtualnych,
5. od dochodów zwolnionych z opodatkowania podatkiem PIT,
6. w pozostałych przypadkach.

Podatnik, który osiągnął w trakcie roku lub na koniec roku dochód niższy niż poniesione straty wówczas nie odliczy pełnej kwoty straty (w przypadku odliczenia strat od bieżącego dochodu może odliczyć pozostałą kwotę straty, jeżeli do końca roku uzyska jeszcze dochód). Podatnik nie odliczy w ogóle poniesionych strat podatkowych, jeżeli dochód (przychód) z działalności wyniesie 0 zł albo podatnik poniesie w tym okresie kolejną stratę podatkową.

Działalność gospodarcza prowadzona w różnych formach

Podatnicy poza samodzielnie prowadzoną działalnością gospodarczą występują także jako wspólnicy spółek cywilnych, jawnych czy partnerskich, w których uzyskują udział w dochodzie albo stracie spółki. To oznacza, że, gdy podatnik prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą i jest np. wspólnikiem spółki cywilnej to po zakończonym roku podatkowym ma prawo odliczyć stratę poniesioną w spółce cywilnej od dochodu (przychodu) z działalności prowadzonej samodzielnie (i odwrotnie).

Oczywiście, jeżeli podatnik stosuje ryczałt ewidencjonowany to w okresie stosowania tej formy opodatkowania nie ponosi strat.

Przykład 4

Podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, z której przychody opodatkowuje ryczałtem a ponadto jest wspólnikiem spółki cywilnej, z której dochody są opodatkowane podatkiem liniowym. Z tytułu działalności prowadzonej jako wspólnik spółki cywilnej podatnik poniósł stratę podatkową za rok 2025. Z kolei z tytułu działalności opodatkowanej ryczałtem osiągnął w rozliczeniu za 2025r. przychód w wysokości 120 000 zł.

Czy podatnik może odliczyć poniesioną w spółce cywilnej stratę podatkową od przychodów opodatkowanych ryczałtem?

Podatnik może odliczyć poniesioną stratę podatkową w spółce cywilnej od przychodów z działalności opodatkowanych ryczałtem (odliczenie odbywa się na zasadach ogólnych). Niemniej może tego dokonać dopiero w zeznaniu rocznym PIT-28 z działalności składanym za rok 2026. Nie może tego dokonać na bieżąco. Podatnik może odliczyć straty podatkowe z ostatnich 5 lat pod warunkiem, że nie zostały już odliczone od innego dochodu (przychodu).

Na koniec warto odnotować jeszcze jedną bardzo ważną kwestię. Zasadność odliczenia straty podatkowej zawsze należy rozpatrywać na płaszczyźnie pozostałych możliwych odliczeń. Chodzi tu o sytuację, w której podatnik dysponuje możliwością odliczenia od dochodu z działalności:

1. zaległych składek ZUS, które poza bieżącymi składkami opłacił w danym roku,
2. ulg podatkowych,
3. przekazanych darowizn,
4. innych kwot możliwych do odliczenia – np. nieotrzymane należności z działalności – ulga na złe długi w PIT.

W takiej sytuacji warto rozważyć sens odliczenia strat podatkowych.

Przypadków może być bardzo wiele. Przykładowo, gdy podatnik wie, że w przyszłym roku osiągnie znacznie większy dochód niż w aktualnym roku wówczas większą opłacalność może przynieść odliczenie straty podatkowej w tym kolejnym roku podatkowym. Jeżeli podatnik pomylił się w kwocie odliczenia strat lub nie odliczył poniesionych strat podatkowych, może tego dokonać na drodze dokonania korekty zeznania rocznego PIT. Termin takiej korekty to 5 lat licząc od roku następnego po roku poniesienia straty podatkowej.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061)

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6.09.2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.