Otrzymanie dofinansowania z UE albo z UP a przychód w ryczałcie

Przedsiębiorcy stosujący ryczałt ewidencjonowany jako formę opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej zapominają o jednej bardzo ważnej zasadzie.

Wybór ryczałtu, jako formy opodatkowania nie pozbawia ich prawa do zastosowania zwolnień z opodatkowania ryczałtem wobec otrzymanych dofinansowań z UE lub z Powiatowego Urzędu Pracy przewidzianych dla podatników stosujących skalę podatkową albo podatek liniowy. Ustawa o ryczałcie odsyła bezpośrednio do zwolnień wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych PIT.

Otrzymanie dofinansowania a przychody z działalności gospodarczej opodatkowane ryczałtem

Dotacja to forma bezzwrotnego wsparcia finansowego przeznaczonego na realizację określonego celu, np. rozpoczęcie działalności gospodarczej, zakup składników majątku do działalności, realizacji projektów w działalności, nabycia środków trwałych, wdrożenia innowacji lub rozwoju przedsiębiorstwa. Sam fakt otrzymania środków nie przesądza jeszcze o obowiązku ich opodatkowania.

Opodatkowaniu ryczałtem ewidencjonowanym podlegają także przychody z działalności gospodarczej, jeżeli oczywiście przedsiębiorca wybrał tę formę opodatkowania. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843 zwanej dalej ustawą o ryczałcie) opodatkowaniu ryczałtem podlega wartość otrzymanych środków pieniężnych i innych świadczeń odpłatnych i nieodpłatnych.

Przychodem z działalności u ryczałtowców będą więc także otrzymanie dotacje, subwencje, dofinansowania, zwroty kosztów podchodzące z unijnych programów wsparcia jak i polskich programów wsparcie. Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy o ryczałcie przedsiębiorcy stosujący ryczałt mogą korzystać ze zwolnień z ryczałtu wobec osiąganych niektórych przychodów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 28a, 29, 29aa, 29b, 43, 46, 46c, 47a, 71a, 102a, 111, 114, 121, 121a, 122, 125, 125a, 129, 131a, 136, 137, 155 i 160 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592 zwanej dalej ustawą o PDOF).

W wymienionych punktach zawarte są przychody z otrzymanych dotacji z UE i z budżetu państwa. Zatem w przypadku przedsiębiorców stosujących ryczałt znaczenie ma nie tylko ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, ale również przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawy o PIT), do których odsyła ustawa ryczałtowa.

W praktyce oznacza to, że część dotacji stanowi przychód zwolniony z opodatkowania, natomiast otrzymanie pozostałej części w ogóle nie rodzi obowiązku zapłaty ryczałtu.

Przedsiębiorcy opodatkowani ryczałtem nie powinni automatycznie zakładać, że otrzymanie każdej dotacji będzie skutkowało powstaniem przychodu opodatkowanego ryczałtem, a nawet że będzie stanowiło przychód z działalności gospodarczej.

W przypadku analizy tego, czy otrzymanie dofinansowania stanowi przychód oraz czy przychód może skorzystać ze zwolnienia z ryczałtu, istotne jest:

• uwzględnianie podstawy prawnej finansowania projektu (rozpoznanie charakteru dotacji, celu przeznaczenia dotacji, źródła jej pochodzenia, sposobu jej przekazania),

• status przedsiębiorcy, który stosuje ryczałt w programie dofinansowania,

• analiza warunków zwolnienia wynikających z art. 21 ustawy o PDOF.

Dofinansowania z Unii Europejskiej

Największa grupa dotacji dla przedsiębiorców pochodzi z funduszy europejskich finansowanych ze środków UE. W zdecydowanej większości przypadków ustawodawca przewidział dla nich zwolnienia podatkowe (ww. art. 10 ustawy o ryczałcie) wyszczególnione m.in. w art. 21 ust. 1:

• pkt 46 ustawy o PDOF – dotyczący dotacji pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy,

• pkt 129 ustawy o PDOF – dotyczący dotacji otrzymanych z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego,

• pkt 136 i 137 ustawy o PDOF – odnoszące się do środków finansowanych z udziałem funduszy europejskich.

W konsekwencji przedsiębiorca rozliczający działalność ryczałtem najczęściej nie wykazuje takich środków, jako przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Nie oznacza to jednak, że każda płatność związana z projektem unijnym jest automatycznie zwolniona z podatku PIT. O kwalifikacji decyduje źródło finansowania oraz podstawa prawna przekazania środków.

Przykład 1

Przedsiębiorca otrzymał 280 000 zł na zakup nowoczesnych maszyn produkcyjnych w ramach programu współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dotacja korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 136 albo 137 ustawy o PIT. Otrzymane środki nie podlegają opodatkowaniu ryczałtem.

Przykład 2

Przedsiębiorca uzyskał refundację kosztów specjalistycznego szkolenia finansowanego ze środków UE. Jeżeli refundacja spełnia warunki zwolnienia wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 136 albo 137 ustawy o PIT, nie stanowi przychodu opodatkowanego ryczałtem.

Potwierdza to stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrażone w interpretacji indywidualnej z dnia 25.08.2026 r. o sygn. nr 0115-KDIT3.4011.663.2026.1.AD, w której potwierdzono, że – „(…) W opisie sprawy wskazała Pani, że otrzymane dofinansowanie zostanie przeznaczone m.in. w ramach tzw. kosztów pośrednich na zakup aktywów, tj. środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.

Tym samym ta część dofinansowania nie stanowi przychodu na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro zatem część dofinansowania przeznaczona na zakup środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nie stanowi przychodu to nie będzie miało do niej zastosowanie zarówno zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jak i zwolnienie na podstawie art. 21 ust. pkt 136 tej ustawy.

W konsekwencji, ze zwolnienia na podstawie art. 10 Ustawy o ZPD w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 129 i pkt 139 ustawy o podatku dochodowego od osób fizycznych będzie korzystało wyłącznie te otrzymane przez Panią dofinansowanie, w tym także nadwyżka powstała w wyniku poniesienia mniejszych wydatków, które nie zostało przeznaczone przez nią na zakup środków trwałych. (...)”.

Potwierdza to także stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrażone w interpretacji indywidualnej z dnia 18.04.2025 r. o sygn. nr 0114-KDIP3-2.4011.163.2025.2.MT, w której potwierdzono, że – „(…) Z wniosku wynika, że jest Pan Beneficjentem oraz Koordynatorem przyznanej dotacji. Dotacja została wypłacona ze środków Unii Europejskiej, za pośrednictwem Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji, pełniącej funkcję Narodowej Agencji Programu Erasmus+. Ostateczną odpowiedzialność za realizację programu Erasmus+ ponosi Komisja Europejska. Komisja na bieżąco zarządza budżetem oraz określa priorytety, cele i kryteria programu. Ponadto ukierunkowuje i monitoruje całościową realizację programu, działania następcze, stanowiące kontynuację projektów, i ewaluację programu na szczeblu europejskim. Pan, jako beneficjent oraz koordynator otrzymuje kwotę dotacji, a następnie zgodnie z postanowieniami umowy przekazuje partnerowi stowarzyszonemu część środków z dotacji celem realizacji projektu. Jako sygnatariusz umowy pozostaje Pan w pełni odpowiedzialni wobec podmiotu udzielającego dotacji za realizację umowy i za wywiązanie się ze wszystkich swoich zobowiązań.

Tym samym w przedstawionym stanie faktycznym zostało spełnione kryterium pochodzenia środków (źródła finansowania), o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a) i b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem wypłacone Panu środki pochodzą wprost z bezzwrotnej pomocy sfinansowanej z Unii Europejskiej przeznaczonej na realizację ww. projektu oraz bezpośrednio realizuje Pan cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy.

Jak już wskazano, podmiotem bezpośrednio realizującym cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy jest ten, kto wykonując czynności z tym programem związane, otrzymał na ten cel środki od podmiotu wymienionego w art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc jest bezpośrednim beneficjentem tychże środków. W przedmiotowej sprawie jest nim Pan (beneficjent i koordynator), gdyż to Pan realizuje bezpośrednio cel programu, otrzymując na ten cel środki unijne we własnym imieniu i jest podmiotem odpowiedzialnym za jego realizację.

Wobec powyższego otrzymana przez Pana dotacja stanowi przychód z działalności gospodarczej, korzystający ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. (...)”.

Dofinansowanie z Urzędu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej

Jednorazowe środki przyznawane bezrobotnym na rozpoczęcie działalności gospodarczej na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy również korzystają ze zwolnienia podatkowego.

Środki te nie powodują więc obowiązku zapłaty ryczałtu, nawet, jeśli zostaną przeznaczone na zakup wyposażenia, maszyn, komputerów czy innych składników majątku wykorzystywanych w działalności.

Należy zaznaczyć, iż zwolnienie to obejmuje jedynie moment otrzymania samej dotacji. Odrębnie należy analizować skutki podatkowe późniejszego wykorzystania zakupionych składników majątku, zwłaszcza przy ich sprzedaży.

Zatem otrzymane dofinansowanie z Urzędu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej jest wprawdzie przychodem z działalności gospodarczej u podatników na ryczałcie, ale przychodem zwolnionym z opodatkowania ryczałtem na mocy art. 21 ust. 1pkt 121a ustawy o PDOF.

Przykład 3

Osoba fizyczna rozpoczynająca działalność gospodarczą, która wybrała formę opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym otrzymała dotację z Urzędu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwocie 45 000 zł. Dotację tę wydatkowała na zakup sprzętu komputerowego, oprogramowania i wyposażenia biura. Otrzymana kwota korzysta ze zwolniona z podatku dochodowego PIT, a więc nie podlega opodatkowaniu ryczałtem.

Na koniec warto zaznaczyć, iż stanowisko sądów administracyjnych w wyżej wymienionych kwestiach od wielu lat pozostają jednolite. Podkreśla się, że zwolnienia przewidziane w ustawie o PIT obejmują również podatników opodatkowanych ryczałtem, ponieważ ustawa o ryczałcie odwołuje się do zasad ustalania przychodu wynikających z ustawy o PIT.

Przed rozliczeniem otrzymanej dotacji na gruncie ryczałtu przedsiębiorca musi ustalić źródło finansowania oraz przepis stanowiący podstawę zwolnienia w PIT w ustawie o PDOF.

Przedsiębiorca musi zachować zawartą umowę o otrzymanie i wydatkowanie dofinansowania, decyzję o przyznaniu środków i dokumentację programu pomocowego. W przypadku projektów o nietypowej konstrukcji lub finansowanych z kilku źródeł zasadna jest analiza indywidualna, ponieważ sposób przekazania środków może wpływać na ocenę podatkową.

W większości przypadków dotacje z funduszy unijnych oraz jednorazowe środki z Powiatowych Urzędów Pracy nie powodują obowiązku zapłaty ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Decydujące znaczenie mają jednak przepisy art. 21 ustawy o PDOF regulujące zwolnienia podatkowe oraz charakter otrzymanego wsparcia. Każda dotacja wymaga oceny w świetle podstawy prawnej jej przyznania, a nie wyłącznie nazwy programu lub instytucji przekazującej środki.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622).

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775).

Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).

Interpretacja indywidualna z dnia 25.08.2026 r. o sygn. nr 0115-KDIT3.4011.663.2026.1.AD.

Interpretacja indywidualna z dnia 18.04.2025 r. o sygn. nr 0114-KDIP3-2.4011.163.2025.2.MT.