Zwrot nadpłaty rocznej składki zdrowotnej a opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej lub korekta tego rozliczenia może skutkować powstaniem nadpłaty składki zdrowotnej. Czy wpływ tej składki na konto należy opodatkować podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Nadpłata rocznej składki zdrowotnej jako wynik rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub jego korekty

W nawiązaniu do art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 zwanej dalej ustawą o SUS) oraz art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 zwanej dalej ustawą o NFZ) przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą (także, jako wspólnicy spółek jawnych osób fizycznych, cywilnych osób fizycznych, partnerskich) mają obowiązek złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. U przedsiębiorcy, który złożył roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. lub korektę tego rozliczenia może powstać nadpłata rocznej składki zdrowotnej albo niedopłata tej składki.

Jeżeli powstała nadpłata rocznej składki zdrowotnej wówczas może on:

1. pozostawić ją na koncie ZUS na poczet zaliczenia na bieżące lub przyszłe zobowiązania w składkach ZUS,
2. złożyć wniosek RZS-R w celu otrzymania jej zwrotu na wskazane (zarejestrowane wcześniej) w ww. formularzu konto bankowe przedsiębiorcy.

W przypadku, gdy przedsiębiorca zdecydował się na złożenie wniosku RZS-R, pozostało mu oczekiwać na zwrot nadpłaty rocznej składki zdrowotnej na wskazane konto.

Czy ten zwrot to przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? To zależy od formy opodatkowania.

Nadpłata rocznej składki zdrowotnej w podatku dochodowym od osób fizycznych – skala podatkowa

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 58 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592) przedsiębiorcy na skali podatkowej nie mogą zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (ani odliczyć od dochodu z działalności gospodarczej) składek na ubezpieczenie zdrowotne (miesięcznych i dopłat rocznych).

Czy ma to również przełożenie na otrzymanie zwrotu nadpłaty rocznej składki zdrowotnej?

Jak najbardziej tak.

Otrzymanie zwrotu nadpłaty wynikającego z:

1. rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. lub
2. korekty ww. rozliczenia

- jest neutralne podatkowo u przedsiębiorcy na skali podatkowej.

Tak, więc osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która wybrała formę opodatkowania – skala podatkowa nie uwzględnia w ogóle otrzymanego zwrotu rocznej składki zdrowotnej w dochodzie z działalności gospodarczej (ani poprzez zwiększenie przychodów, ani poprzez zmniejszenie kosztów).

Nadpłata rocznej składki zdrowotnej w podatku dochodowym od osób fizycznych – ryczałt ewidencjonowany

Przedsiębiorca stosujący ryczałt jako formę opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej ma prawo do odliczenia od tych przychodów - 50% zapłaconej składki zdrowotnej:

1. dotyczącej bieżącego roku kalendarzowego,
2. dotyczącej poprzednich lat kalendarzowych (w przypadku zapłaty zaległości).

Jak natomiast wygląda kwestia otrzymania nadpłaty rocznej składki zdrowotnej na konto bankowe przedsiębiorcy?

Przedsiębiorca nie zalicza zwrotu nadpłaty rocznej składki zdrowotnej na konto do bieżących przychodów z działalności w dniu tego zwrotu. Niemniej zwrot rocznej składki zdrowotnej zalicza do przychodów z działalności gospodarczej, jednakże w kwocie 50% tego zwrotu. Ponadto, jeżeli przedsiębiorca stosuje różne stawki ryczałtu do uzyskiwanych przychodów to ma on obowiązek zastosować wszystkie te stawki ryczałtu do otrzymanego 50% zwrotu rocznej składki zdrowotnej w proporcji do osiąganych przychodów z działalności.

Otrzymany zwrot rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. ryczałtowcy ujmują w wysokości 50% tego zwrotu w zeznaniu rocznym PIT-28 składanym za 2026 r. w części D zeznania. W tym przypadku przedsiębiorca stosuje art. 21 ust 2a ustawy z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Bardzo ważną rzeczą jest to, że w ryczałcie nie obowiązuje limit łącznych kosztów rocznych z tytułu składki zdrowotnej przedsiębiorcy tak jak w podatku liniowym. Obowiązuje wprawdzie limit 50% zapłaconej składki zdrowotnej do odliczenia od przychodu niemniej nie występuje limit sumy wszystkich składek zdrowotnych do odliczenia od przychodu.

Nadpłata rocznej składki zdrowotnej w podatku dochodowym od osób fizycznych – podatek liniowy

Przedsiębiorca stosujący formę opodatkowania podatek liniowy, który otrzymał nadpłatę rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. na konto powinien w pierwszej kolejności sprawdzić czy:

1. kwota nadpłaty spowodowała przekroczenie limitu składki zdrowotnej – 14 100 zł (dla 2026 r.), albo
2. kwota nadpłaty nie spowodowała przekroczenia limitu składki zdrowotnej – 14 100 zł.

Kolejna sprawa to czy miesięczna składka zdrowotna w 2025 r. była:

1. odliczana od dochodu z działalności,
2. zaliczana do kosztów uzyskania przychodów z działalności.

Jeżeli w 2025 r. miesięczne składki na ubezpieczenie zdrowotne były odliczane od dochodu z działalności gospodarczej, a przedsiębiorca otrzyma zwrot nadpłaty na rachunek bankowy w 2026 r., wówczas – o ile powstanie obowiązek rozpoznania przychodu z działalności – kwotę zwrotu należy wykazać jako przychód z działalności gospodarczej w zeznaniu PIT-36L za 2026 r., z uwzględnieniem limitu odliczenia składki zdrowotnej obowiązującego w 2026 r. Zwrotu tego nie wykazuje się w załączniku PIT/B.

Natomiast jeżeli w 2025 r. miesięczne składki zdrowotne były zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, otrzymany w 2026 r. zwrot nadpłaty należy ująć jako zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów w dacie jego otrzymania, również z uwzględnieniem limitu składki zdrowotnej obowiązującego w 2026 r. A kiedy powstanie przychód do opodatkowania z tytułu zwrotu nadpłaty rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. w podatku liniowym? Schemat ten przedstawiono w poniższej tabeli.

W tym miejscu należy jednak podkreślić, że powyższa zasada nie będzie miała zastosowania, jeżeli suma miesięcznych, należnych składek zdrowotnych za 2025 r. przedsiębiorcy będzie większa od rocznego limitu składki zdrowotnej za 2025 r. a także roczna składka zdrowotna będzie większa od tego limitu za 2025 r.

Nadpłata rocznej składki zdrowotnej bez wniosku o zwrot na konto

W sytuacji, gdy przedsiębiorca nie złoży wniosku RZS-R o zwrot nadpłaty z rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. na swoje konto wówczas pozostanie ona na koncie ZUS i zostanie rozliczona przez ZUS najdalej do końca 2026 r. W takim wypadku nadpłata zostanie rozliczona na poczet kolejnych zobowiązań w składkach ZUS lub widniejących zaległości w ZUS.

Przedsiębiorca natomiast powinien śledzić moment zaliczenia nadpłaty w PUE ZUS ze względu na to, iż w dniu (miesiącu) zaliczenia nadpłaty na konkretnie zobowiązanie / zaległość w składkach ZUS przedsiębiorca:

1. zaliczy daną nadpłatę (lub jej część) w koszty uzyskania przychodów, albo
2. odliczy od dochodu z działalności daną nadpłatę (lub jej część)

- na poczet rozliczenia swoich zobowiązań / zaległości w ZUS.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468).

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622).