Rzadko, ale jednak może mieć miejsce sytuacja, w której zobowiązanie podatkowe nie powstanie. Dzieje się tak wtedy, gdy decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Ponadto, jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego wówczas także zobowiązanie podatkowe nie powstanie w sytuacji, gdy decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Jeżeli jednak zobowiązanie podatkowe powstało to, kiedy może wystąpić jego przedawnienie?
|
Spis treści:
- Przedawnienie zobowiązania podatkowego
- Kiedy ma miejsce przedawnienie zobowiązania podatkowego
- Kiedy następuje zawieszenie biegu terminu przedawnienia
- Termin przedawnienia może nawet się nie rozpocząć a rozpoczęty ulec zawieszeniu
- Bieg terminu przedawnienia może rozpocząć się a po zawieszeniu biec dalej
|
Przedawnienie zobowiązania podatkowego
Zobowiązanie podatkowe to obowiązek zapłaty podatku wynikającego z wykonania konkretnej czynności lub zaistnienia konkretnego zdarzenia prawnego w określonym ustawowo terminie.
Przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkuje wygaśnięciem obowiązku zapłaty konkretnego podatku na skutek upływu ustawowego terminu przyjętego dla dokonania przez podatnika zapłaty danego zobowiązania podatkowego.
Kiedy ma miejsce przedawnienie zobowiązania podatkowego
W nawiązaniu do art. 70 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 zwanej dalej Ordynacją Podatkową) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przykładowo zobowiązanie podatkowe, którego termin płatności minął w 2019r. przedawnia się na końcu 2024r. Warto, więc pamiętać o podatkach należnych np. w 2019r., ale których termin płatności przypada już w 2020r.
Przykład 1
Czynny podatnik VAT posiada zaległość w podatku VAT za 4 kwartał 2019. Termin zapłaty tego podatku przypada jednak 27 stycznia 2020r. w związku z tym zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za 4 kwartał 2019r. przedawnia się na koniec 2025r.
Przykład 2
Czynny podatnik VAT posiada zaległość w podatku VAT za listopad 2019. Termin zapłaty tego podatku przypada jednak 27 grudnia 2019r. w związku z tym przedawnienie zobowiązania w podatku VAT za listopad 2019 nastąpi na koniec 2024r.
Przykład 3
Czynny podatnik VAT posiada zaległość w podatku CIT za 2019r. Termin zapłaty tego podatku przypada na 31 maja 2020r. w związku z tym przedawnienie zobowiązania w podatku CIT nastąpi na koniec 2025r.
| Określenie momentu przedawnienia zobowiązania podatkowego u podatników podatku dochodowego od osób prawnych stosujących estoński CIT |
| Przedawnienie zobowiązania podatkowego wystąpi z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego |
W którym upłynął termin płatności ryczałtu od dochodu z tytułu ukrytych zysków, od dochodu z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, od dochodu z tytułu zmiany wartości składników majątku lub od dochodu z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych |
- w którym zysk został wypłacony na rzecz udziałowców, akcjonariuszy lub wspólników, albo
- w którym zysk został uchwałą o podziale wyniku finansowego netto przeznaczony do wypłaty udziałowcom, akcjonariuszom lub wspólnikom - w przypadku, gdy zysk w całości albo w części został wypłacony w formie zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy, albo
- w którym zysk został przeznaczony na pokrycie straty z lat ubiegłych
|
- w którym upłynął termin płatności tego ryczałtu od rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto, albo
- następującego po roku podatkowym, w którym podatnik zakończył opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek - w przypadku, gdy ten ryczałt od dochodu z tytułu zysku netto został zapłacony jednorazowo, albo
- następującego po roku podatkowym, w którym upłynął termin płatności tego ryczałtu - w przypadku, gdy przed terminem zapłaty ryczałtu od rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto podatnik zostanie postawiony w stan likwidacji albo upadłości, zostanie przejęty przez inny podmiot lub zaprzestanie prowadzenia działalności z jakiejkolwiek innej przyczyny, albo znacznie ograniczy zakres tej działalności, termin zapłaty tego ryczałtu upływa z dniem poprzedzającym dzień zaistnienia jednego z tych zdarzeń.
|
W tym miejscu należy podkreślić, iż upływ terminu przedawnienia pozostaje bez wpływu na wprowadzenie w życie rozstrzygnięcia zapadłego w ramach procedury rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w przypadkach, o których mowa w:
|
UWAGA!
Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. |
Kiedy następuje zawieszenie biegu terminu przedawnienia
Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu wyłącznie w określonych ustawowo okolicznościach. Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu w sytuacji, gdy:
- wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd,
- możliwość ustalenia lub określenia zobowiązania podatkowego wynika z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, a ustalenie lub określenie przez organ podatkowy wysokości tego zobowiązania uzależnione jest od uzyskania odpowiednich informacji od organów innego państwa,
- niewykonanie zobowiązania podatkowego wiąże się podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego przez podatnika (organ podatkowy zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego najpóźniej z upływem terminu przedawnienia oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia,
- w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji określającej warunki cofnięcia skutków unikania opodatkowania.
Termin przedawnienia może nawet się nie rozpocząć a rozpoczęty ulec zawieszeniu
Mogą mieć miejsce przypadki, w których bieg terminu przedawnienia nie rozpocznie się, a jeżeli tak się stanie to od razu ulegnie zawieszeniu. Powstaje pytanie, w jakich okolicznościach to nastąpi?
W nawiązaniu do w art. 70 § 2 Ordynacji Podatkowej bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:
- od dnia wydania przez organ podatkowy decyzji dotyczącej odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku na raty bądź decyzji dotyczącej odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej (w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym),
- od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności podatku, wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, do dnia upływu przedłużonego terminu.
Bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany przez:
- zastosowanie środka egzekucyjnego (podatnik zostaje powiadomiony o zastosowaniu tego środka),
- ogłoszenie upadłości.
|
UWAGA!
Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. |
To jednak nie wszystko.
|
UWAGA!
Po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Jeżeli ogłoszenie upadłości nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. |
W tym miejscu powstaje jednak inne pytanie a mianowicie, w jakim konkretnie dniu nastąpi zawieszenie biegu terminu przedawnienia?
| Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu |
| Lp. |
Z którym dniem |
| 1. |
Z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania |
| 2. |
Z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania |
| 3. |
Z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa |
| 4. |
Z dniem doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia wykonania decyzji o zobowiązaniu podatkowym lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji |
| 5. |
Z dniem doręczenia zawiadomienia o przystąpieniu do zabezpieczenia w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdy:
- organ egzekucyjny prowadzący to postępowanie może z urzędu lub na wniosek wierzyciela dokonać, na podstawie tytułu wykonawczego, zabezpieczenia poprzez zastosowanie sposobu zabezpieczenia odpowiadającego środkowi egzekucyjnemu, do którego stosowania ten organ jest uprawniony. W pozostałym zakresie, z wyłączeniem hipoteki przymusowej,
- organ egzekucyjny prowadzący to postępowanie może z urzędu lub na wniosek wierzyciela dokonać zabezpieczenia, na podstawie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę wszczęcia tego postępowania, poprzez zastosowanie sposobu zabezpieczenia odpowiadającego środkowi egzekucyjnemu, do którego stosowania jest uprawniony
|
| 6. |
Z dniem wystąpienia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na wniosek strony o opinię Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, co do zasadności zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (klauzula powoduje nieosiągnięciem korzyści podatkowej na okoliczność tzw. sztucznego działania podatnika) osiągnięcie korzyści lub środków ograniczających umowne korzyści. |
Bieg terminu przedawnienia może rozpocząć się a po zawieszeniu biec dalej
Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednym przypadku. Kiedy bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się jak już wspomniano wcześniej może w pewnych okolicznościach ulec zawieszeniu. Może ulec przerwaniu. Może też po zawieszeniu biec dalej. Powstaje pytanie, od którego dnia biegnie dalej.
Bieg terminu przedawnienia może rozpocząć się a po zawieszeniu biec dalej począwszy od dnia następującego po dniu:
- prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe,
- doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności,
- uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa,
- wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu,
- zakończenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
- doręczenia stronie opinii Rady wydanej po wystąpieniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na wniosek strony co do zasadności zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania lub środków ograniczających umowne korzyści, lub po dniu upływu terminu na wydanie tej opinii.
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
Ustawa z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132).
Ustawa z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2024 poz. 1568).
Ustawa z dnia 16 października 2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych (Dz.U. 2023 poz. 948).
Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zmianami obowiązującymi od 1 lutego 2026r.).
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).
Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278).
Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).
